TOSKANIA / WŁOCHY. W południowej Toskanii, na wzgórzu górującym nad rozległymi równinami Maremmy, znajduje się niewielka miejscowość Vetulonia. Dziś jest to spokojna wioska, w której mieszka zaledwie kilkuset mieszkańców. Mało kto jednak zdaje sobie sprawę, że w starożytności było to jedno z najważniejszych miast Etrusków.

Vetulonia należała do najpotężniejszych ośrodków cywilizacji etruskiej, która rozwijała się w środkowych Włoszech na długo przed powstaniem Imperium Rzymskiego. W okolicy odkryto liczne grobowce, nekropolie i przedmioty świadczące o ogromnym bogactwie mieszkańców. Dziś można tu zobaczyć zarówno pozostałości starożytnych murów, jak i niewielkie, klimatyczne uliczki średniowiecznej wioski. Jednocześnie Vetulonia pozostaje jednym z najmniej znanych miejsc turystycznych w Toskanii. To idealny cel dla osób, które chcą odkryć historię regionu poza najbardziej popularnymi trasami. 

Historia Vetulonii - jedno z najważniejszych miast Etrusków

Vetulonia była jednym z głównych ośrodków starożytnej Etrurii. W VII-VI wieku p.n.e. należała do najbogatszych miast etruskich, a jej znaczenie wynikało przede wszystkim z handlu metalami i kontroli nad szlakami prowadzącymi do wybrzeża Morza Tyrreńskiego. Według niektórych historyków właśnie tutaj mogły powstać symbole władzy używane później przez Rzymian - między innymi fasces, czyli wiązki rózg noszone przez urzędników państwowych. Po podboju przez Rzymian znaczenie miasta zaczęło stopniowo maleć, a z czasem starożytna Vetulonia została niemal całkowicie zapomniana. Dopiero w XIX wieku archeolodzy odkryli w okolicy liczne grobowce i artefakty, które potwierdziły, że to właśnie tutaj znajdowało się legendarne etruskie miasto. 

Pamiętaj o ubezpieczeniu przed wyjazdem na wycieczkę. 

Możesz skorzystać z porównywarki ofert towarzystw ubezpieczeniowych:  

Nekropolie i grobowce etruskie

Najważniejszą atrakcją okolicy są etruskie nekropolie, czyli starożytne cmentarzyska położone wokół wzgórza, na którym stoi dzisiejsza miejscowość. Najbardziej charakterystyczne są ogromne grobowce kurhanowe - kamienne komory przykryte ziemnymi kopcami. Wśród nich wyróżnia się między innymi monumentalny grobowiec Tomba della Pietrera, jeden z największych tego typu obiektów w całej Toskanii. 

W wielu grobowcach znaleziono bogate wyposażenie - biżuterię, broń, ceramikę oraz przedmioty codziennego użytku. Znaleziska te można dziś oglądać w miejscowym muzeum archeologicznym. Nekropolię również można zwiedzać, ale jest ona czynna jedynie od czerwca do września.

Część grobowców położona jest poniżej miasta, przy drodze dojazdowej, a część praktycznie w centrum miejscowości. Wszystkie obszary archeologiczne można oglądać za darmo, w określonych godzinach. Jedno stanowisko, Costia dei Lippi znajduje się tuż obok parkingu - współrzędne: 42.8611297N, 10.9693642E. Niestety podczas naszego październikowego spaceru w Vetulonii miejsce to było mocno zarośnięte krzakami i sprawiało wrażenie zaniedbanego. Może z uwagi na to, że czas sezonu turystycznego się skończył? 

Muzeum archeologiczne w Vetulonii 

W centrum wioski znajduje się Museo Civico Archeologico Isidoro Falchi, w którym zgromadzono najważniejsze znaleziska z okolicznych nekropolii.Muzeum nosi imię archeologa Isidoro Falchi, który w XIX wieku prowadził badania w regionie i odegrał kluczową rolę w identyfikacji starożytnej Vetulonii. Wśród eksponatów znajdują się etruskie ozdoby ze złota i brązu, elementy uzbrojenia, naczynia oraz przedmioty codziennego użytku sprzed ponad dwóch tysięcy lat. Muzeum jest czynne przez cały rok, w godzinach podanych na stronie: link. 

Spacer po średniowiecznej wiosce

Dzisiejsza Vetulonia zachowała charakter małej toskańskiej wioski. Wąskie uliczki, kamienne domy i niewielkie place tworzą spokojną atmosferę, zupełnie inną niż w popularnych miastach regionu. Warto przejść się do ruin starożytnych murów miejskich (Mura dell'Arce, czyli po polsku mury cyklopowe) oraz na punkty widokowe, z których rozciąga się panorama na równiny Maremmy i pobliskie wzgórza Colline Metallifere. Przy dobrej pogodzie można dostrzec także wybrzeże Morza Tyrreńskiego.

Jak dojechać i gdzie zaparkować w Vetulonii?

Vetulonia znajduje się około 20 kilometrów od miasta Grosseto i kilkanaście kilometrów od wybrzeża w okolicach Castiglione della Pescaia. Najłatwiej dotrzeć tu samochodem. Przy wjeździe do wioski znajduje się niewielki parking dla turystów, skąd w kilka minut można dojść do centrum i muzeum archeologicznego. Parking jest darmowy, a jego współrzędne to: 42.8613092N, 10.9695681E. Droga prowadząca na wzgórze jest kręta i dosyć wąska, ale bardzo malownicza. 

Vetulonia. Toskania poza utartym szlakiem

Choć Toskania pełna jest słynnych miast i zabytków, takich jak Florencja czy Siena, Vetulonia pozostaje miejscem stosunkowo mało znanym. A szkoda, bo właśnie tu można poczuć atmosferę prawdziwej, spokojnej Toskanii i jednocześnie zobaczyć ślady jednej z najbardziej fascynujących cywilizacji starożytnej Europy. Dla osób zainteresowanych historią Etrusków oraz dla tych, którzy lubią odkrywać mniej oczywiste miejsca, Vetulonia może okazać się jednym z najbardziej interesujących przystanków podczas podróży po południowej części regionu.