Articles
TREKKING. Od ponad trzydziestu lat w Polsce powraca pomysÅ‚ utworzenia Turnickiego Park Narodowy. MiaÅ‚by on chronić najdziksze fragmenty Pogórza Przemyskiego, rozlegÅ‚e lasy bukowo-jodÅ‚owe miÄ™dzy dolinami Sanu i Wiaru, tuż przy granicy z UkrainÄ…. Mimo że przyrodnicy od dawna wskazujÄ… ten teren jako jeden z najcenniejszych przyrodniczo w polskich Karpatach, park narodowy do dziÅ› nie zostaÅ‚ utworzony. Spór o Turnicki Park Narodowy jest jednym z najdÅ‚użej trwajÄ…cych konfliktów dotyczÄ…cych ochrony przyrody w Polsce. Dotyczy przede wszystkim sposobu gospodarowania lasami i przyszÅ‚oÅ›ci starodrzewów Pogórza Przemyskiego.
Stare lasy Pogórza Przemyskiego
Teren planowanego parku uchodzi za wyjÄ…tkowy w skali polskich Karpatów. W wielu miejscach zachowaÅ‚y siÄ™ tu rozlegÅ‚e lasy bukowo-jodÅ‚owe o strukturze zbliżonej do naturalnej. RoÅ›nie w nich dużo starych drzew, a martwe drewno, ważny element ekosystemu, wystÄ™puje w znacznie wiÄ™kszej iloÅ›ci, niż w typowych lasach gospodarczych. W niektórych fragmentach Pogórza Przemyskiego można znaleźć buki i jodÅ‚y majÄ…ce nawet ponad 150-200 lat. To wÅ‚aÅ›nie istnienie takiego starodrzewu stanowi jeden z gÅ‚ównych argumentów za objÄ™ciem tego obszaru najwyższÄ… formÄ… ochrony.
RozlegÅ‚e buczyny i lasy jodÅ‚owo-bukowe sÄ… schronieniem dla wielu rzadkich gatunków zwierzÄ…t, które potrzebujÄ… dużych, spokojnych obszarów leÅ›nych. WystÄ™pujÄ… tu duże drapieżniki typowe dla karpackich puszcz, takie jak wilk, ryÅ› oraz sporadycznie niedźwiedź brunatny, który pojawia siÄ™ tu podczas wÄ™drówek z Bieszczadów. W starych lasach żyjÄ… również rzadkie ptaki puszczaÅ„skie, miÄ™dzy innymi orlik krzykliwy, dziÄ™cioÅ‚ trójpalczasty czy puchacz.
Równie interesujÄ…ca jest roÅ›linność tego regionu. W cieniu starych buków i jodeÅ‚ rosnÄ… gatunki charakterystyczne dla wilgotnych lasów karpackich, takie jak czosnek niedźwiedzi, żywiec gruczoÅ‚owaty czy lilia zÅ‚otogÅ‚ów.
Wycinki, które wywoÅ‚ujÄ… spory
NajwiÄ™cej kontrowersji budzi gospodarka leÅ›na prowadzona na terenach planowanego Parku. Część organizacji przyrodniczych alarmuje, że w regionie prowadzone sÄ… intensywne wycinki, obejmujÄ…ce również stare drzewostany. WedÅ‚ug ekologów usuwanie dojrzaÅ‚ych drzew oraz ograniczanie iloÅ›ci martwego drewna może prowadzić do degradacji siedlisk wielu rzadkich gatunków zwierzÄ…t i ptaków. W ich opinii to wÅ‚aÅ›nie teraz jest ostatni moment, aby zachować duże fragmenty naturalnych lasów karpackich poza istniejÄ…cymi parkami narodowymi.
Z drugiej strony Lasy PaÅ„stwowe podkreÅ›lajÄ…, że gospodarka leÅ›na w regionie jest prowadzona zgodnie z zasadami zrównoważonego użytkowania lasów. LeÅ›nicy wskazujÄ…, że obszar Pogórza Przemyskiego już teraz objÄ™ty jest różnymi formami ochrony przyrody, miÄ™dzy innymi w ramach sieci Natura 2000. Sytuacja zmieniÅ‚a siÄ™ trochÄ™ na poczÄ…tku 2024 roku, gdy Ministerstwo Klimatu i Åšrodowiska wprowadziÅ‚o moratorium czasowo wstrzymujÄ…ce wycinkÄ™ na najcenniejszych przyrodniczo fragmentach projektowanego parku.
Sprzeciw części lokalnych samorzÄ…dów
Jednym z powodów, dla których Turnicki Park Narodowy wciąż nie powstaÅ‚, jest brak zgody części lokalnych wÅ‚adz. W wielu gminach pojawiajÄ… siÄ™ obawy, że park narodowy mógÅ‚by ograniczyć możliwoÅ›ci prowadzenia gospodarki leÅ›nej i zmniejszyć wpÅ‚ywy finansowe zwiÄ…zane z pozyskiwaniem drewna. MieszkaÅ„cy regionu podnoszÄ… także argumenty dotyczÄ…ce dostÄ™pu do lasu oraz przyszÅ‚oÅ›ci lokalnej gospodarki. W efekcie przez lata nie udaÅ‚o siÄ™ osiÄ…gnąć porozumienia, które pozwoliÅ‚oby na formalne utworzenie parku.
Aktywiści i społeczne patrole w lasach
W ostatnich latach temat ochrony Pogórza Przemyskiego znów staÅ‚ siÄ™ gÅ‚oÅ›ny. Organizacje przyrodnicze prowadzÄ… kampanie informacyjne i dokumentujÄ… wycinki prowadzone w regionie. JednÄ… z najbardziej znanych inicjatyw jest dziaÅ‚alność Inicjatywy Dzikie Karpaty, której czÅ‚onkowie monitorujÄ… prace leÅ›ne w najcenniejszych fragmentach lasów.
AktywiÅ›ci organizujÄ… również spoÅ‚eczne patrole w terenie i publikujÄ… zdjÄ™cia starodrzewów przeznaczonych do wycinki. ZdarzaÅ‚o siÄ™, że dochodziÅ‚o do protestów i prób blokowania prac leÅ›nych, co dodatkowo zaostrzyÅ‚o konflikt wokóÅ‚ przyszÅ‚oÅ›ci tego obszaru.
Dlaczego Turnicki Park Narodowy wciąż jest tylko projektem?
Spór o Turnicki Park Narodowy pokazuje, jak trudne bywa pogodzenie ochrony przyrody z gospodarkÄ… leÅ›nÄ… i interesami lokalnych spoÅ‚ecznoÅ›ci. Z jednej strony przyrodnicy wskazujÄ… na wyjÄ…tkowÄ… wartość przyrodniczÄ… Pogórza Przemyskiego, a z drugiej strony część samorzÄ…dów oraz leÅ›ników obawia siÄ™ konsekwencji wprowadzenia Å›cisÅ‚ej formy ochrony. Dlatego mimo wielu lat dyskusji i kolejnych projektów granic parku Turnicki Park Narodowy nadal pozostaje jedynie koncepcjÄ…. Dla jednych to symbol niewykorzystanej szansy na ochronÄ™ dzikich lasów Karpat, dla innych przykÅ‚ad trudnego kompromisu miÄ™dzy ochronÄ… przyrody, a gospodarowaniem lasami.
Przed zaplanowaniem wycieczki warto pomyÅ›leć o ubezpieczeniu. Możesz skorzystać z porównywarki ofert towarzystw ubezpieczeniowych:
Data dodania: 07. 03. 2026. Zdjęcie: pixabay.com.
KorzystajÄ…c z wyszukiwarki Rankomat wspierasz rozwój portalu PlanetaGor.pl, ponieważ niewielki procent z transakcji zasila nasze konto i pozwala nam dodawać nowe funkcjonalnoÅ›ci.
