Articles
SPELEOLOGIA: WiÄ™kszość z Was na pewno bacznie Å›ledzi dramatycznÄ… akcjÄ™ ratunkowÄ… w Jaskini Wielkiej Åšnieżnej w Tatrach. Akcja ratunkowa trwa od 17.08.2019. W sobotniej eksploracji jaskini braÅ‚o udziaÅ‚ sześć osób. Czterem z nich udaÅ‚o wydostać siÄ™ z jaskini, co pozwoliÅ‚o na szybkie powiadomienie sÅ‚użb ratunkowych TOPR o zaistniaÅ‚ej sytuacji. Niestety dwóch z nich zostaÅ‚o odciÄ™tych przez wodÄ™, która zalaÅ‚a korytarze w tzw. Przemkowych Partiach na głębokoÅ›ci ok. 400-500 m. W akcjÄ™ ratunkowÄ… zaangażowali siÄ™ ratownicy TOPR, Specjalistyczna Grupa Ratownictwa WysokoÅ›ciowego "KRAKÓW-3"., strażacy oraz pirotechnicy. Wszyscy wspólnymi siÅ‚ami starajÄ… siÄ™ dotrzeć do uwiÄ™zionych pod ziemiÄ….
Dwóch grotoÅ‚azów zrzeszonych w Polskim ZwiÄ…zku Alpinizmu zostaÅ‚o odciÄ™tych przez wodÄ™ w Partiach Przemkowych systemu Wielkiej Åšnieżnej w ubiegłą sobotÄ™. Jaskinia Wielka Åšnieżna jest najdÅ‚uższÄ… i najgłębszÄ… jaskiniÄ… znajdujÄ…cÄ… siÄ™ w Tatrach. Suma dÅ‚ugoÅ›ci jej wÄ…skich i skomplikowanych korytarzy wynosi aż 24 km i nie wszystkie zostaÅ‚y jeszcze dokÅ‚adnie zbadane. Do jej wnÄ™trza można siÄ™ dostać kilkoma wejÅ›ciami.
UprzedzajÄ…c wielu komentujÄ…cych guru w temacie speleologii, którzy wysypali siÄ™ jak grzyby po deszczu na portalach spoÅ‚ecznoÅ›ciowych, chcemy zaznaczyć, że obaj grotoÅ‚azi sÄ… osobami z dużym doÅ›wiadczeniem speleologicznym- ukoÅ„czyli kurs taternictwa jaskiniowego wg wytycznych PZA, a swojÄ… drogÄ™ odbywali na podstawie wydanych przez PZA dokumentów, bez któych poruszanie siÄ™ po tej jaskini jest niemożliwe. Jest to o tyle istotne, aby uciąć donosy jakoby oboje byli osobami niedoÅ›wiadczonymi czy, że znaleźli siÄ™ w potrzasku w sposób przypadkowy. Osoby te posiadajÄ… dostatecznÄ… wiedzÄ™ i doÅ›wiadczenie, które pozwala przetrwać w tak ekstrymalnych warunkach w jakich siÄ™ znaleźli.

Akcja ratunkowa TOPR
fot. TOPR
GarÅ›ciÄ… informacji na temat miejsca w którym zanjdujÄ… siÄ™ poszkodowani jest poniższy szkic opracowany przez zespóÅ‚, które owe partie eksplorowaÅ‚, a nastÄ™pnie sporzÄ…dzaÅ‚ dokumentacjÄ™. PodajÄ…c siÄ™ na fakty, Przemkowe Partie zostaÅ‚y odkryte w listopadzie 1994 roku przez czÅ‚onków Sekcji GrotoÅ‚azów z WrocÅ‚awia (SGW). Eksplorowanie jaskini w zacisku Samaria zajęły prawie rok. W dalszych latach 1995-1999 odkryto wiÄ™kszość korytarzy w tych partiach. Oprócz SGW w odkryciach uczestniczyli również czÅ‚onkowie Sopockiego Klubu Taternictwa Jaskiniowego. Sama nazwa Przemkowe Partie nadana zostaÅ‚a dla uczczenia pamiÄ™ci PrzemysÅ‚awa Rogowskiego z SGW, który 30 czerwca 1994 roku zginÄ…Å‚ w wypadku w okolicach dna Jaskini Åšnieżnej. Partie te odwiedzane sÄ… bardzo rzadko ze wzglÄ™du na bardzo duże trudnoÅ›ci w dojÅ›ciu do dna jaskini. Szacunkowo partie te odwiedziÅ‚o zaledwie okoÅ‚o 30-40 osób, wiÄ™c w dobie zaawansowanych kursów i dyspozycyjnoÅ›ci sprzÄ™tu czy umiejÄ™tnoÅ›ci dzisiejszych grotoÅ‚azów niewiele, co może nam rysować obraz w jak trudnym poÅ‚ożeniu sÄ… obecnie uwiÄ™zieni grotoÅ‚azi. Poniżej zamieszczam opis dojÅ›cia do miejsca wypadku, aby każdy z nas spróbowaÅ‚ sobie wyobrazić sytuacjÄ™ w jakiej przyszÅ‚o pracować ratownikom. Jest to opis opracowany przez SKTJ z udziaÅ‚em Dariusza Bartoszewskiego.

Jaskinia Wielka Śnieżna. Opis dojścia do wypadku i szkic korytarzy
fot. Dariusz Bartoszewski
OPIS DOJÅšCIA DO MIEJSCA WYPADKU Przemkowe Partie najÅ‚atwiej osiÄ…galne sÄ… przez otwór Åšnieżnej. Do głębokoÅ›ci ok -450 m wzglÄ™dem tego otworu poruszamy siÄ™ gÅ‚ównym, Å‚atwym i dobrze przechodzonym ciÄ…giem. Å»eby jednak nie byÅ‚o nieporozumienia Å‚atwym w sensie pionowej alpejskiej jaskini - wiÄ™ksza część wymaga poruszania siÄ™ w pionowych studniach po linie, a częściowo po linie i lodzie. Nie ma jednak na tym odcinku ciasnot, caÅ‚ość jest wyposażona w pewne punkty zjazdowe, nie wystÄ™puje też kruszyzna. Dalej przez wchodzimy przez niewielkie okienko ok 1,5 m nad spÄ…giem poczÄ…tkowo ciasnym korytarzykiem do partii BiaÅ‚ej Wody. Partie te sÄ… maÅ‚o "chodzone" dość kruche, na spÄ…gu sporo osuwajÄ…cych siÄ™ kamieni. Po ok 80 metrach w górÄ™ docieramy do dość trudnego zacisku Samaria. Trudność polega na "wpasowaniu" siÄ™ weÅ„ z doÅ‚u, bezpoÅ›rednio z liny, gdyż znajduje siÄ™ on dokÅ‚adnie na szczycie niewielkiego komina. Kilkunastometrowej dÅ‚ugoÅ›ci szczelina poszerza siÄ™ stopniowo jednak na caÅ‚ej dÅ‚ugoÅ›ci jest ciasna i uciążliwa. Poruszamy siÄ™ jej dnem. Za zaciskiem partie BiaÅ‚ej wody kontynuujÄ… siÄ™ w górÄ™, jednak na przedÅ‚użeniu zacisku my wchodzimy do ciasnej, wypeÅ‚nionej mokrym bÅ‚otem rury bÄ™dÄ…cej poczÄ…tkiem Przemkowych Partii. Czuć tu silny wychÅ‚adzajÄ…cy przewiew. Dalej po ok 20 metrach rura poszerza siÄ™ i przechodzi-w pionowÄ… szczelinÄ™ by po chwili ponownie przejść dwa przeÅ‚azy bÄ™dÄ… w zasadzie Å‚atwymi zaciskami. Po okoÅ‚o 100 m od poczÄ…tku partii dochodzimy do skrajnie trudnego zacisku o nazwie "Magducha". Jest to opadajÄ…ca skosem w dóÅ‚ 3-4 metrowej dÅ‚ugoÅ›ci szczelina majÄ…ca w najszerszym miejscu okoÅ‚o 30 cm szerokoÅ›ci. BezpoÅ›rednio pod niÄ… znajduje siÄ™ niewielka studzienka. Åšciany szczeliny sÄ… gÅ‚adkie i nie dajÄ… zaczepienia dla koÅ„czyn. Zacisk jest skrajnie trudny zwÅ‚aszcza w górÄ™, kiedy to trzeba z zapieraczki "wbić siÄ™" do niego nie wypadajÄ…c do studni i jednoczeÅ›nie szukajÄ…c najszerszego miejsca zapierać siÄ™ po gÅ‚adkich Å›cianach posuwajÄ…c powoli do przodu. Zacisk pokonuje siÄ™ bez sprzÄ™tu, a worki powoli przeciÄ…ga w dwie osoby na linie. Dalsza droga prowadzi ciasnÄ… szczelinÄ… kilkanaÅ›cie metrów do Komina Biwakowego skÄ…d, z biwaku, prowadzona byÅ‚a eksploracja Przemkowych Partii. Poruszamy siÄ™ dalej wchodzÄ…c przez okienko ok 4 metry nad dnem komina w ciasny mÄ™czÄ…cy korytarz, którym dochodzimy po kilku metrach do ciasnego Komina Spragnionych. Nim kilka metrów w górÄ™ do tzw Dolnego Balkoniku, z którego wraz z wodospadem zjeżdżamy 70 metrów w dóÅ‚ obszernÄ… studniÄ… zwanÄ… "Kaskadami". LÄ…dujemy na dość obszernym litym dnie. Nieco poniżej znajduje siÄ™ wypeÅ‚niona piaskiem Å»óÅ‚ta Salka. BezpoÅ›rednio nad niÄ… znajduje siÄ™ ciasna szczelina bÄ™dÄ…ca poczÄ…tkiem Partii Åšlepych (pierwotnie byÅ‚a to Åšlepa Szczelina, bo na poczÄ…tku uznano, że jest za ciasna, żeby jÄ… pokonać). Dalsza droga jest skrajnie trudna, najpierw należy wykonać trawers w ciasnej rurze otwierajÄ…cej siÄ™ w dóÅ‚ ciasnÄ… szczelinÄ… (przekrój "dziurki od klucza") obsuniÄ™cie siÄ™ w szczelinÄ… grozi zaklinowaniem, gdyż jest zbyt wÄ…ska dla czÅ‚owieka. Fragment ten jest szczególnie trudny do transportu jakiegokolwiek sprzÄ™tu. Zejść niżej do niewielkiej salki można dopiero po ok 10 metrach, lecz tam znajduje siÄ™ kolejny zacisk o nieoficjalnej, ale wiele tÅ‚umaczÄ…cej nazwie: "Skrzynka Pocztowa", wymagajÄ…cy wygiÄ™cia ciaÅ‚a w bardzo niekomfortowy sposób. Dalej korytarz jest ciasny w formie rury z otwartÄ… szczelinÄ… na dnie, ale pozwalajÄ…cy na dość wygodne poruszanie siÄ™ na czworaka. W pewnym momencie szczelina w dnie koÅ„czy siÄ™. W tym miejscu da siÄ™ niÄ… zejść niżej, aż do pÅ‚ynÄ…cego kilka metrów niżej strumienia (być może jest to woda z Kaskad niknÄ…ca w Å»óÅ‚tej Salce). Jednak na dole jest zbyt ciasno, aby poruszać siÄ™ w jakÄ…kolwiek stronÄ™. Idziemy dalej rurÄ… (już caÅ‚kowicie zamkniÄ™tÄ…) by po ok 10 metrach natrafić na ciasne przewężenie gdzie zakoÅ„czono rysowanie planów. Z tego miejsca udaÅ‚o siÄ™ przedostać kilkanaÅ›cie metrów dalej. Rura ta z pewnoÅ›ciÄ… kontynuuje siÄ™ dalej (Å›wiadczy o tym bardzo silny wychÅ‚adzajÄ…cy przewiew i sÅ‚yszalny szum wody), lecz zamkniÄ™ta jest kolejnymi przewężeniami, których pokonanie byÅ‚o celem uwiÄ™zionych grotoÅ‚azów. W tym rejonie przebywajÄ… uwiÄ™zieni. Kierunek jej rozwoju, oraz połączenie gÅ‚osowe potwierdzajÄ… nieodlegÅ‚e połączenie z Białą WodÄ… Nie wiadomo jednak jaka jest odlegÅ‚ość pomiÄ™dzy tymi partiami ani jak wyglÄ…da korytarz (może to być równie dobrze 10 czy nawet 30 metrów, nie wiadomo też jakie sÄ… jego na tym odcinku rozmiary i na jakim odcinku może poruszać siÄ™ czÅ‚owiek).

Akcja ratunkowa TOPRu
fot. TOPR
Przedstawiona wyżej sytuacja nie pozostaje zÅ‚udzeÅ„ jak ciężka jest to akcja ratunkowa i jak wielu umiejÄ™tnoÅ›ci i siÅ‚y potrzeba do jej realizowania przez ratujÄ…cych, a ile samozaparcia i doÅ›wiadczenia ratowanych. Jak podajÄ… wÅ‚adze TPN ostatni kontakt gÅ‚osowy z poszkodowanymi miaÅ‚ miejsce 17 sierpnia okoÅ‚o 2 w nocy. DzieÅ„ po dniu pod ziemiÄ™ schodzÄ…, a nastÄ™pnie wymieniajÄ… siÄ™ kolejni ratownicy. Szacuje siÄ™, że temperatura na głębokoÅ›ci 500 m siÄ™ga jedynie 3 st.Celcjusza, co może przyczynić siÄ™ do hipotermii poszkodowanych. Z relacji kolegów, z którymi uwiÄ™zieni byli podczas penetracji jaskini, Ci majÄ… ze sobÄ… jedynie foliÄ™ NRC. DzieÅ„ po rozpoczÄ™ciu akcji podjÄ™to decyzjÄ™ o użyciu materiaÅ‚ów wybuchowych do poszerzenia otworów jaskiÅ„. Ratownicy robiÄ… co w ich mocy, by jak najszybciej dotrzeć do chÅ‚opaków. Do akcji włączyli siÄ™ także ratownicy sÅ‚owackiej HZS. Na dzieÅ„ 22 sierpnia nadal nie zbliżono siÄ™ do poszkodowanych. MaÅ‚o tego, na głębokoÅ›ci 300 m doszÅ‚o do skalnego obrywu, co spowodowaÅ‚o zniszczenie lin porÄ™czowych i ich systemu mocowaÅ„. Niestety, szanse na wydobycie grotoÅ‚azów żywych malejÄ… z każdÄ… godzinÄ…- jak podaje naczelnik TOPRu. Trzymamy kciuki za powodzenie akcji, oby skoÅ„czyÅ‚a siÄ™ szczęśliwie dla ratowanych jak i ratujÄ…cych. O przebiegu dalszej akcji ratunkowej bÄ™dziemy informować na bieżąco, uaktualniajÄ…c wpis.
Komunikat TOPRu: Obecnie Jaskinia Wielka Åšnieżna jest caÅ‚kowicie zamkniÄ™ta dla taterników jaskiniowych oraz osób prowadzÄ…cych badania naukowe. Zakaz wejÅ›cia do systemu jaskiÅ„ Åšnieżnej, Jasny Aven, Wielka Litworowa, Nad Kotliny, Wilcza oraz do wszystkich jaskiÅ„ w Wyznej i Niżnej Åšwistówce również jest zamkniÄ™ta do odwoÅ‚ania jak podajÄ… włądze TatrzaÅ„skiego Parku Narodowego. Jaskinia Åšnieżna nie jest dostÄ™pna dla zwykÅ‚ego ruchu turystycznego.
Filmy z akcji ratunkowej TOPRu:
AKTUALIZACJA 23.08.2019:
Niestety potwierdza siÄ™ czarny scenariusz-wczoraj w godzinach nocnych ratownicy dotarli do ciaÅ‚a jednego z grotoÅ‚azów. TrwajÄ… dalsze czynnoÅ›ci w poszukiwaniu drugiego z uwiÄ™zionych.
Naczelnik TOPR, Jan Krzysztof, przyznaÅ‚, że na ten moment ratownicy zmuszeni sÄ… przyjąć zaÅ‚ożenie, że drugi z grotoÅ‚azów również nie żyje. Åšmierć mogÅ‚a nastÄ…pić na skutek hipotermii bÄ…dź utopienia. Nadal poszukiwane jest ciaÅ‚o drugiego ze speleologów.
AKTUALIZACJA 24.08.2019
Trwa wydowbywanie ciał z jaskini.
Dorota Hazuka
Redaktorka portalu Planetagor.pl
Autorka bloga Somewhere Over The Mountains