Articles
TREKKING. Namiot rozbity, ognisko rozpalone, liofilizat zjedzony w tempie ekspresowym. Odpowiednia liczba ciuchów i bliskość ogniska zapewniajÄ… jakiÅ› komfort termiczny. Wreszcie można tak po prostu nacieszyć siÄ™ otoczeniem. A jest czym. Wielkie, oÅ›nieżone góry– wspaniale wyglÄ…da ogromna Å›ciana Bezingi, którÄ… tworzy kilka piÄ™ciotysiÄ™czników wraz z najwyższym szczytem Gruzji. Szum potoku, wypÅ‚ywajÄ…cego z pobliskiego lodowca. TysiÄ…ce gwiazd, Å›wietnie widoczna droga mleczna. PoÅ›rodku tego nasze cztery namiociki. Jest piÄ™knie, niewyobrażenie piÄ™knie. W ten dziki zakÄ…tek Europy a może już i Azji cywilizacja i turystyczna infrastruktura docierajÄ… bardzo powoli...
DziÄ™ki swojej izolacji od innych regionów Gruzji Swanetia (póÅ‚nocno- zachodnia Gruzja) zachowaÅ‚a wiele odrÄ™bnoÅ›ci kulturowych, centralna wÅ‚adza w Tibilisi miaÅ‚a też tutaj stosunkowo niewielki zasiÄ™g. Swanowie – mieszkaÅ„cy prowincji posiadajÄ… też odrÄ™bny jÄ™zyk swaÅ„ski – który wyksztaÅ‚ciÅ‚ siÄ™ troszkÄ™ później niż obecny gruziÅ„ski (okoÅ‚o przeÅ‚omu I i II tysiÄ…clecia p.n.e.), nie posiada wÅ‚asnego alfabetu wiÄ™c jako jÄ™zyk literacki używany jest gruziÅ„ski. W każdej z wiosek znajdujÄ… siÄ™ dziesiÄ…tki wież mieszkalno-obronnych, budowanych od XII wieku. Co ciekawe, broniono siÄ™ gÅ‚ównie nie przed atakami obcych najeźdźców (ci do Swanetii zapuszczali siÄ™ raczej rzadko), co przed zemstÄ… innego rodu. DziaÅ‚aÅ‚o to mniej wiÄ™cej tak, że jeÅ›li jeden z czÅ‚onków rodu A zostaÅ‚ zabity przez kogoÅ› z rodu B, jego Å›mierć należaÅ‚o pomÅ›cić najeżdżajÄ…c na siedzibÄ™ rodu B, niekoniecznie nawet na czÅ‚onków jego najbliższej rodziny. NastÄ™pnie ród B musiaÅ‚ pomÅ›cić swoje ofiary na czÅ‚onkach rodu A… i tak dalej i tak dalej… W regionie znajduje siÄ™ bardzo dużo zabytkowych cerkwi, niekiedy z X-XI wieku – niestety nie wszystkie sÄ… otwarte dla zwiedzajÄ…cych. W Swaneti powstaje obecnie infrastruktura turystyczna, także dla amatorów sportów zimowych – nowoczesne i eleganckie budynki oraz odremontowane drogi kontrastujÄ… z tymi, w stanie kompletnego rozpadu
CaÅ‚y region Górnej Swanetii wpisany jest na listÄ™ dziedzictwa Å›wiatowego UNESCO.

Zachód sÅ‚oÅ„ca nad Å›cianÄ… Bezingi, dolina Adishi
fot.: Paulina Wojciechowska
Wielki Kaukaz zostaÅ‚ ostatecznie uformowany w trzeciorzÄ™dzie, podczas orogenezy alpejskiej – caÅ‚e pasmo ma powierzchniÄ™ 145 tys km2. SwanetiÄ™,(część gruziÅ„skiej prowincji Mergelia – Górna Swanetia), leżącÄ… na poÅ‚udniowych stokach zachodniej części Kaukazu, od kaukaskich republik rosyjskich rozdziela gÅ‚ówny grzbiet Wielkiego Kaukazu. SwanetiÄ™ GórnÄ… od Dolnej przedzielajÄ… Góry Swaneckie, z najwyższym szczytem LailÄ…, 4008 m.n.p.m. StolicÄ… regionu jest Mestia, poÅ‚ożona na wysokoÅ›ci 1500 m.n.p.. Uszguli, reklamowana jako najwyżej poÅ‚ożona wioska w Europie (2200 m.n.p.m.) – poÅ‚ożona jest u stóp najwyższego szczytu Gruzji – Szchary (5068 m.n.p.m.). Przez wysokie Å›niegi wioska jest odciÄ™ta od Å›wiata przez okoÅ‚o póÅ‚ roku…
Uszguli, najwyżej poÅ‚ożona wioska w Europie. Zachowane oryginale budowle z czasów Å›redniowiecza.
fot.: Paulina Wojciechowska
Trekking w Swanetii to widoki na sÅ‚awne góry Kaukazu - ze SzcharÄ… na czele. Pierwszymi polskimi zdobywcami tego szczytu byli Jakub Bujak i Stefan Bernardkiewicz, późniejsi uczestniczy pierwszej polskiej wyprawy w Himalaje (Nanda Devi East, 1939). SÅ‚ynna Uszba (4710 m.n.p.m.) nazywana jest ze wzglÄ™du na ksztaÅ‚t (np. od strony drogi z Zugdidi do Mestii) „Matterhornem Kaukazu” lub „WiedźmÄ…” ze wzglÄ™du na szybko zmieniajÄ…ce siÄ™ warunki pogodowe. Inne wysokie szczyty w okolicy to Tetnuldi (4860 m.n.p.m.), Shota Rustaveli (4960 m.n.p.m.), Ailma (4525 m.n.p.m.), Tsurungala (4220 m.n.p.m.), Janghba (5060 m.n.p.m.), Gestola (4860 m.n.p.m.), Tikhtigen (4620 m.n.p.m.), Mazeri (4010 m.n.p.m.), Chatini (4370 m.n.p.m. - jej póÅ‚nocna Å›ciana należy do jednych z najtrudniejszych przejść w Kaukazie).

Uszba - wyzwanie dla ambitnych alpnistów
fot.: Paulina Wojciechowska
WiÄ™kszość tras trekkingowych w Swanetii to wÄ™drówka powyżej górnej granicy lasu (ok. 1800 m.n.p.m.), po alpejskich łąkach - co oznacza także rozlegÅ‚e widoki. Granica wiecznego Å›niegu to ok. 3000 m.n.p.m. Szlaki teoretycznie sÄ… oznakowane – ale znaki zdarzajÄ… siÄ™ dość rzadko i raczej należy polegać na wÅ‚asnej orientacji w terenie i umiejÄ™tnoÅ›ci posÅ‚ugiwania siÄ™ mapÄ…. Poniżej zestawienie najpopularniejszych tras w Swanetii. Nie ma zakazu poruszania siÄ™ poza szlakami, wiÄ™c można wymyÅ›lać wÅ‚asne warianty.
- z Mestii do Uszguli – 3-4 dniowe przejÅ›cie, mijamy wioski Khaldi (1890 m.n.p.m.), Adishi (2040 m.n.p.m.), Iprali. PrzejÅ›cie przez przełęcz Chhunteri, 2740 m.n.p.m., trawers szczytu o podobnej wysokoÅ›ci, kilka stromawych podejść. PiÄ™kne widoki na gÅ‚ówne pasmo Kaukazu, lodowce Adishi, Khaldi - i wyrzeźbione przez wypÅ‚ywajÄ…ce z nich potoki doliny. Nieco wymagajÄ…ce przejÅ›cie przez rzekÄ™ wypÅ‚ywajÄ…cy z lodowca Adishi - brak mostu ,a rzeka w tym miejscu już dość szeroka i dość prÄ…d silny.
- z wioski Zhabeshi wzdÅ‚uż rzeki Tviberi do czoÅ‚a lodowca. DÅ‚ugość trasy to 5,5 km, różnica wzniesieÅ„ 730 metrów, czas przejÅ›cia ok. 6 godzin - docieramy do wysokoÅ›ci ok. 2000 m.n.p.m.
- do lodowca pod Uszbą - na wysokość 2700 m.n.p.m., długość trasy to ok. 8-9 godzin.
- z Uszguli do lodowca pod SzcharÄ… - okoÅ‚o 6 godzin marszu, dÅ‚ugość 9 kilometrów, czas przejÅ›cia ok. 6 godzin
- z Mestii do lodowca Chalaadi - długość trasy 6 km, czas przejścia 5-6 godzin. Większość trasy wzdłuż rzeki wypływającej z lodowca, widoki na masyw Chatini.
- z Mestii do Tsvirimi - 16 kilometrowa trasa, z najwyższym puntem na wysokości 2010 m.n.p.m.
- z Mestii do polodowcowych jezior Koruldi. Spora różnica wysokoÅ›ci (ok. 1400 metrów) i mÄ™cze podejÅ›cie rekompensujÄ… niesamowite, rozlegÅ‚e widoki na gÅ‚ówny grzbiet Kaukazu, masyw Uszby-Chatini i Góry Swaneckie. Same jeziorka, poÅ‚ożone na wysokoÅ›ci 2740 m.n.p.m. dość maÅ‚e, na poczÄ…tku listopada przykryte już Å›niegiem. Po drodze (na wysokoÅ›ci ok. 2200 m.) punkt widokowy na MestiÄ™ i okolice - dwa warianty dojÅ›cia do samego miasta. DÅ‚ugość ok 8 godzin, dystans 16 km.
- z Mestii do Mazeri -końcowy punkt to wioska położona na wys. 1600 m.n.p.m., 20 km od Mesti, będąca często bazą wypraw na Uszbę.
- z Mazeri do Etseri trasa o dÅ‚ugoÅ›ci 15 km, obliczana na 6-8 godzin marszu. Najwyższy punkt to przełęcz Baki (2460 m.n.p.m.). Widoki na górÄ™ Mazeri i UszbÄ™ – koÅ„cowy punkt to wioska Etseri, leżąca na wysokoÅ›ci 1400 m.n.p.m.
- z Uszguli do Mami - trasa o dÅ‚ugoÅ›ci 23 km, obliczana na 8 godzin marszu. Znaczna część poprowadzona jest Å›cieżkÄ… na wysokoÅ›ci ok. 2750-2900 m.n.p.m. - z piÄ™knymi widokami na gÅ‚ówny grzbiet Kaukazu, mijamy też maÅ‚e polodowcowe jeziorko. Po przekroczeniu przełęczy Latpari Å›cieżka obniża siÄ™ w kierunku wioski Mami, leżącej już w Dolnej Swaneti.
Ze wzglÄ™du na zalegajÄ…cy na przełęczach Å›nieg rekomendowany okres na przejÅ›cie wiÄ™kszoÅ›ci wyżej wymienionych szlaków to 1 czerwca – 15 października. W innych okresach warto być przygotowanym na warunki zimowe. Nasza grupka szÅ‚a z Uszguli do Mestii (nieco modyfikujÄ…c i nieco skracajÄ…c ostatni odcinek pÅ‚atnym autostopem) oraz do jezior Koruldi – z tych tras pochodzÄ… wszystkie zdjÄ™cia. Oba warianty mogÄ™ z czystym sumieniem polecić jako bardzo piÄ™kne i widokowe

Góry Swaneckie - widok z okolic jeziorek Koruldi
fot.: Paulina Wojciechowska
Do Mestii można siÄ™ dostać marszrutkÄ… z Kutaisi (od maja 2013 tanie loty Wizzair z Warszawy do Kutaisi!) lub marszrutkÄ…, a nawet transportem lotniczym z Tibilisi. Aby dostać siÄ™ do Uszguli i innych okolicznych wiosek można wynajÄ…c taksówkÄ™ lub próbować Å‚apać stopa. W Mesti zakwaterować siÄ™ możemy na kwaterach prywatnych lub nawet w hotelach. JeÅ›li na trekking nie chcemy zabierać ze sobÄ… namiotu – w Uszguli a także w pozostaÅ‚ych wioskach na trasie znajdziemy guesthousy z najbardziej podstawowym wyposażeniem – te które widziaÅ‚am byÅ‚y raczej czyste, choć bez wiÄ™kszych wygód. U gospodarczy możemy także zamówić posiÅ‚ki – a gruziÅ„skie jedzenie jest naprawdÄ™ fantastyczne!!! W mniejszych miejscowoÅ›ciach może być trudność z zaopatrzeniem siÄ™ na drogÄ™ (sklep widziaÅ‚am tylko w Mestii), lepiej zabrać ze sobÄ… zapasy jedzenia na caÅ‚ość trasy, w wioskach możemy za to kupić ser lub chleb (pycha!). Woda zaczerpniÄ™ta ze strumieni powyżej miejscowoÅ›ci jest na ogóÅ‚ czysta, w naszym przypadku obyÅ‚o siÄ™ bez uzdatniania. Gospodarze i pracownicy informacji turystycznej z przyjemnoÅ›ciÄ… pomogÄ… nam w organizacji różnych aspektów naszej podróży, wiele spraw Å‚atwiej zÅ‚atwić dziÄ™ki nieformalnym kontaktom niż rezerwacjom przez internet. Gruzinom na ogóÅ‚ można zaufać, nie ma zwyczaju naciÄ…gania turystów na każdym kroku jak to bywa np. w Indiach.
W Gruzji Å‚atwiej porozumieć siÄ™ po rosyjsku niż po angielsku – ten drugi jÄ™zyk znajÄ… raczej mÅ‚odsi oraz pracujÄ…cy w wiÄ™kszych oÅ›rodkach turystycznych. W miejscach przeznaczonych dla obcokrajowców znajdziemy też angielskie napisy czy menu w restauracjach. Znacznie trudniej jest tam, gdzie turyÅ›ci pojawiajÄ… siÄ™ rzadziej – zarówno miejscowy jÄ™zyk jak i "szlaczki", którym jest zapisywany nie przypominajÄ… niczego znanego Europejczykom, wiÄ™c porozumienie siÄ™ może być nie lada wyzwaniem
JeÅ›li planujemy poważniejsze wÄ™drówki lepiej nie ufać mapom, które kupić można w sklepie spożywczym w Mestii, ewentualnie w informacji turystycznej– sprawdzone sÄ… za to stare rosyjskie mapy wojskowe, dostÄ™pne w internecie. Na rynku nie ma obecnie dobrych przewdoników z opisami tras trekkingowych.

Zabudowania Khaldi, na drugim planie masyw Szchary.
fot.: Paulina Wojciechowska
Jeśli ktoś się zastanawia, czy wyjechać na trekking w Kaukaz - to już niech się dłużej nie waha
Gruzja jest stosunkowo tania, podstawowa infrastutura tusystyczna jest - a jeÅ›li obawiamy siÄ™ trudniejszych szlaków z pewnoÅ›ciÄ… znajdziemy odpowiadajÄ…ce naszm możliwoÅ›ciÄ…. Widoki sÄ… przepiÄ™kne, a kraj wciąż jeszcze dziki, czasem można mieć wrażenie, że cofneliÅ›my siÄ™ o setki lat wstecz
Mam nadziejÄ™, że uda mi siÄ™ tak poukÅ‚adać obowiÄ…zki i inne podróże, żeby wrócić tam w niedalekiej przyszÅ‚oÅ›ci!
Linki:
Svenetiarekking. ge Opis tras trekkingowych i podstawowe mapki: http://www.svanetitrekking.ge
Filmik ze szlaku pod lodowiec Uszby: http://www.youtube.com/watch?v=1n7F_ovMtCM
Flimik ze szlaku pod lodowiec Chalaadi: http://www.youtube.com/watch?v=ljuvGei7yjU
Szchara na Summitpost.org http://www.summitpost.org/shkhara/186306
Autorka: Paulina Anna Wojciechowska
Redaktorka Działu Trekking
Disclaimer:Test przygotowywaÅ‚am po zaledwie kilkudniowym podycie, którego nie byÅ‚am organizatorem. StaraÅ‚am siÄ™ wyszukiwać informacje z jak najlepszych źródeÅ‚ - jednak mogÄ… pojawić siÄ™ błędy i nieÅ›cisÅ‚oÅ›ci, za które serdecznie przepraszam.