Skalne granie rumuńskich Fogaraszy

Links News Contact Us About Us Advertisement Terms of use FAQ Add story Partners Invite a friend Bookmark Angielski

Join now Login on site

Articles

Articles > TREKKING > Skalne granie rumuńskich Fogaraszy

Skalne granie rumuńskich Fogaraszy

16-10-20

W stronę Negoiu TREKKING. Biwakujemy niemal na grani - choć słońce już zaszło, widzimy nieopodal nas potężne skaliste urwiska. Na szczęście, za dnia, z plecakami, wędrujemy tylko po niektórych z nich. Choć cywilizacja nie jest daleko, zaledwie jeden (długi) dzień drogi, tutaj łatwo o niej zapomnieć. Zanim zimno wygodni nas do namiotów popatrzmy jeszcze na cudne, rozgwieżdżone niebo. Dobrze widoczna jest Droga Mleczna, a raz po raz po niebie przemknie jakiś satelita. Mięśnie trochę bolą po wykonywaniu skalnych akrobacji z plecakiem - ale ogólnie - jest dobrze.

Fogarasze (rum. Munţii Făgăraş) to najwyższe pasmo Karpat Południowych oraz całej Rumunii, położone pomiędzy Niziną Wołoską na południu, Wyżyną Transylwańską i Kotliną Fogarską na północy, pasmem Lortu od zachodu, masywem Taga od północnego wschodu, a od wschodu z pasmami Piatra Craiului i Iezer-Papuşa. Główna grań Gór Fogaraskich ciągnie się równoleżnikowo ze wschód-zachód, ma długość ponad 70 km, a na odcinku 45 km tylko jednorazowo obniża się poniżej 2000 metrów. W górach znajduje się tu ponad 50 jezior polodowcowych - bardzo malowniczych i często stanowiących dobre miejsce do biwaku. Stoki północne to częściej urwiste, skaliste ściany, południowe stoki są łagodniejsze. Góry zbudowane są ze skał metamorficznych, łupków krystalicznych. Nazwa "Fogarasze" pochodzi prawdopodobnie z węgierskiego, od słowa "fogor", czyli kuropatwa. Nazwy szczytów pochodzą często od nazwisk pasterzy, wypasających swe owce na konkretnych szczytach oraz od nazw pobliskich miejscowości.

Najbardziej znane fogaraskie szczyty to: Moldoveanu (2544 m n.p.m.) i Negoiu (2535 m n.p.m.), łącznie aż 7 szczytów przekracza wysokość 2500 metrów. To najwyższe szczyty Karpat poza Tatrami. Jednak to nie wierzchołki, a trudniejsze techniczne fragmenty, takie jak część grani zwanej Trzy Kroki od Śmierci (La trei pasi de moarte), Czarci Żleb czy grań między Serbotą a Negoiu budzą wśród turystów najwięcej emocji. Trudności są porównywalne do tatrzańskich, a dodatkowo wzrastają, jeśli trzeba je pokonać z ciężkim plecakiem.

W stronę Negoiu

Pomiędzy szczytami Scara i Serbota. Na dalszym planie Negoiu.

fot.: Paulina Wojciechowska

Aby dostać się w Fogarasze jechaliśmy autami - przez Słowację i Węgry. Mimo trwającej pandemii podróż przebiegła bezproblemowo. We wrześniu 2020 granice Węgier były zamknięte - jednak dozwolony był sam tranzyt do 24h. Przy wjeździe od strony Słowacji mieliśmy sprawdzone dokumenty i otrzymaliśmy papierek poświadczający godzinę wjazdu. Przy wjeździe od strony Rumunii nie było nawet i tego. Dodatkowo należy pamiętać, że granica rumuńsko-węgierska jest jednocześnie granicą Strefy Schengen, więc na granicy są niewielkie kolejki i kontrola dokumentów. Poza autostradami jakość rumuńskich dróg, szczególnie w górach, pozostawia wiele do życzenia. W żadnym z państw nie było innych obostrzeń, niż w Polsce - i wszędzie stosowne plakaty przypominały, żeby myć ręce :) Innym znakiem “obecnych czasów” były niewielkie trudności w znalezieniu knajpki z jedzeniem - część z tych widocznych na mapach Google było zamkniętych, część oferowało tylko jedzenie na wynos.

Niezmortyzowani mogą dostać się publiczną komunikacją przez Budapeszt do Bukaresztu, a dalej do Sybinu lub Braszowa. Same miasta są średniowieczne i jeśli akurat nie ma pandemii, to warto je zwiedzić. Linia kolejowa Sybin - Braszów dociera do miejscowości położonych u stóp północnych stoków gór. Z niektórych wsi nieleżących bezpośrednio przy kolei (np. Viktoria) do stacji dojeżdżają autobusy, skorelowane z pociągami. Na blogach można odnaleźć opcje dojazdu transportem publicznym przez Ukrainę, ale tej opcji nie polecam - ze względu na wprowadzone w 2018 roku unijne przepisy imigracyjne czekanie w kolejkach na granicy powyżej 10 godzin nie należy do rzadkości.

Dysponujący własnym środkiem transportu mogą łatwo dostać się w serce Fogaraszy - za pomocą zbudowanej w latach 70. w celach militarnych Trasy Transfogaraskiej, liczącej ok. 90 km, łączącej Siedmiogórd (Transylwanię) z Wołoszczyzną. Droga przez wiele kilometrów prowadzi na wysokości powyżej 2 tysięcy metrów, trasa jest widokowa i oczywiście nie brakuje na niej serpentyn. Swoista enklawa turystyczna znajduje się nieopodal leżącego przy trasie jeziora Balea Lac. Ze względu na łatwy dostęp (oprócz trasy jest jeszcze kolejka) miejsce to jest nieco inne od całej reszty gór - hotele, restauracje, wyciąg, stragany z pamiątkami - taki nieco luddyczny klimat.

W miejscowościach u podnóża gór, jak Sebes de Sus, Viktoria, Talmaciu, znajdziemy pensjonaty czy hotele - jednak nie są to typowe miejscowości turystyczne i cała infrastruktura nie jest zbyt rozwinięta.

W górach znajdziemy kilkanaście schronisk (cabany), leżących w większości po północnej stronie grani - położone są jednak dość nisko, na wysokości ok. 1300 - 1500 metrów. Jedynie Cabana Podragu znajduje się na wysokości 2136 m n.p.m., powyżej 2 tysięcy znajdziemy też cabany przy jeziorze Bâlea i Trasie Transfogaraskiej. Są to jednak bardziej hotele, z wyższym standardem i cenami. Zasadniczo standard schronisk jest nieco niższy, niż polskich, ale zazwyczaj można też kupić coś do jedzenia czy picia. Większość z nich nie jest otwarta cały rok. Na grani Fogaraszy znajdziemy niewielkie schrony (refugi), gdzie jednak jest miejsce tylko dla kilku osób (dodatkowo często jest tam niezbyt czysto). Dlatego wiele osób wędruje przez Fogarasze z własnymi namiotami oraz jedzeniem. Rozbijać można się w zasadzie wszędzie - ani innych ograniczających przepisów. W 2016 roku pojawiły się pomysły, aby część Fogaraszy stało się parkiem narodowym, jednak spotkało się to ze sprzeciwem okolicznych mieszkańców.

Oczywiście, namioty to wolność i możliwość elastycznego dostosowania trasy do swoich potrzeb i pogody, rezygnacja z długich podejść i zejść każdego dnia. Biwaki na grani nie mają sobie równych. Jednak ze względu na liczne skalne trudności ciężkie plecaki bywają przeszkodą: dużo trudniej złapać równowagę na zejściach, trudniej też się wspinać z dodatkowym ciężarem. Dlatego, szczególnie drobniejszym i niezbyt silnym osobom polecam spanie w schroniskach (lub obok nich) i robienie ciekawszych tras na lekko. Mówię to na własnym przykładzie: jestem niska i drobna, ale mam całkiem niezłą kondycję i od kilku lat nie mam problemu z chodzeniem pod wysokich górach z plecakiem stanowiącym ponad 1/3 masy mojego ciała. Jednak w Fogaraszach szło mi się dobrze do momentu, kiedy pojawiły się skalne trudności - tu liczyła się dodatkowo fizyczna siła i długie nogi. Podchodzenie po wysokich stopniach czy “wpinaczka” po skałach to naprawdę niezła siłownia. Przy zejściach często się bałam, w ogóle nie czując równowagi, ostro kombinując, szukając takiego stopnia, który mimo niecodziennej pozycji typu przekrzywiony szpagat lub kolano pod brodą utrzyma mnie i plecak. Dopiero kiedy z jakichś przyczyn przechodziłam przez skałki bez plecaka, czerpałam przyjemność z ich pokonywania. Oczywiście - są osoby na tyle silne, że forsowanie trudności technicznych nie będzie dla nich specjalnym wyzwaniem - jednak przed wyborem “na ciężko” czy “na lekko” należy po prostu rozważyć możliwości swoje i swoich towarzyszy :)

Biwak nad Avrig

Biwakowanie nad grani nie ma sobie równych...

fot.: Paulina Wojciechowska

W relacjach z Rumunii często spotykamy się ze wzmiankami o niebezpiecznych psach pasterskich. Psy, które my mijaliśmy na szlaku, wyglądały na przyzwyczajone do obecności ludzi - oczywiście musiały nas porządnie obszczekać, ale ani nie podbiegały zbyt blisko, ani nie sprawiały wrażenia, jakby chciały nas zaatakować. We wschodniej części gór i przy mniej uczęszczanych szlakach istnieje realne ryzyko spotkania z niedźwiedziem (lub jego nocnej wizyty, jeśli wyczuje jedzenie). Rumunia ma największą spośród państw europejskich populację niedźwiedzia brunatnego.

W rumuńskich górach działa organizacja ratownicza - Salvamont. Należy jednak pamiętać, że w wielu miejscach w górach wciąż nie ma zasięgu i szybkie wezwanie pomocy może nie być możliwe.

Moldeavanu

Pies prowadzący turystow pomiędzy Vistea Mare a Moldeavanu.

fot.: Paulina Wojciechowska

Szlaki w Rumunii mają tylko trzy kolory: czerwony, niebieski i żółty - tak jak Rumuńska flaga, oprócz koloru używa się jeszcze figur geometrycznych - kółka, krzyżyka, trójkąta, pionowego paska. Trasa poprowadzona główną granią Fogaraszy oznaczony jest czerwonymi paskami. Na przejście z plecakami całej grani Fogarszy potrzeba conajmniej tygodnia wędrówki. Moja ekipa miała trochę mniej czasu - opiszę zatem ten fragment, który udało nam się przejść - obierając kierunek z zachodu na wschód.

Samochody zostawaliśmy w miejscowości Rakovita, leżącej przy linii kolejowej. Stąd na piechotę powędrowaliśmy do wsi Sebes de Sus - skąd wychodzą dwa szlaki czerwone (krzyżyk i trójkąt). Na szlak wychodzimy późno i wiemy, że niedługo będziemy biwakować, dlatego decydujemy się na wariant prowadzący doliną, czerwone kółko. Przez dłuższy czas towarzyszy nam szutrowa droga, mijamy samochody oraz liczne grupy miejscowych - pikniki na łonie natury to popularny sposób spędzania wolnego czasu - akurat była niedziela. W dolince znajduje się sporo dogodnych miejsc do rozbicia się.

Inne warte rozważania początki szlaku, z dojazdem komunikacją publiczną to: Valea Marului, Turnu Rosu, Sebesu de Jos.

Podejście na grań Fogaraszy jest długie i wyczerpujące - pokonać trzeba ponad półtora tysiąca metrów przewyższenia z pełnym plecakiem. Jeśli macie możliwości czasowe, warto podejście nieco złagodzić organizując pierwszy biwak przy którymś ze schronisk - na naszej trasie byłaby to Cabana Suru, leżąca na wysokości 1450 metrów. My za łagodne podejście dolinką pierwszego dnia musieliśmy zapłacić pokonując następnego dnia “ścianę płaczu” - strome podejście przez las, gdzie nachylenie terenu miejscami było gorsze, niż na Lackowej. Wypoczynek przed schroniskiem był prawdziwym wytchnieniem. Sprzed Cabany bardzo ładnie widać już grań - niestety wciąż jest jeszcze daleko. Około pół godziny marszu nad schroniskiem ostatecznie żegnamy las - krajobraz robi się połoninny. Docieramy na niewielką przełączkę, trawersujemy grzbiet i wreszcie jesteśmy na grani, pod szczytem Suru.

Następnym szczytem na grani jest Budislavu (2343 m) - ma one jeszcze łagodny, połoninny charakter. Tuż za nim, w polodowcowym kotle jezioro Avrig (2007 m n.p.m.) - popularne miejsce biwaku. Szlak czerwonego paska wspina się znów na grań, trawersując szczyt Gribova (2134 m), mamy pierwsze, niewielkie jeszcze, skalne trudności. Kolejnym wyższym szczytem na szlaku jest Scara (2306 m ) - tuż za nim przełączka z niewielkim schronem i wodą nieco niżej. Dalej - Vf. Serbota (2331 m).

biwak

Biwak w pobliżu Trasy Transforgaraskiej, na ostatnim planie Negoiu

fot.: Paulina Wojciechowska

I tutaj zaczyna się robić ciekawie. Najtrudniejszy odcinek w Foragaszach to fragment między szczytami Serbota a Negoiu nazywany Custura Sărăţi - wąska i eksponowana grań z trudniejszymi technicznie fragmentami, z łańcuchami. Nie zdecydowaliśmy się na pokonywanie tej grani z ciężkimi pleckami. Ten trudny fragment szlaku można obejść szlakiem żółtym, schodzącym stromo w dolinę. Początkowo wędrujemy w dół przyjemną ścieżką, niestety później skręca ona w wyjątkowo nieprzyjemny żleb, w którym wszystko wyjeżdża spod nóg, a dogodnych stopni i chwytów nie ma jakoś przesadnie dużo. W dolince jest woda - można biwakować. Szlak żółty wraca na grań (stromo, skaliście) na przełęcz Saua Cleopatrei. Stąd prawie do samego Negoiu prowadzi łatwa ścieżka, jedynie pod samym szczytem mamy ok. 10 - 15 minut skalnej “wspinaczki”.

Z drugiej strony Negoiu mamy słynny Strunga Dracului (Czarci Żleb / Żleb Drakuli), jednak na ten moment czerwony szlak nie prowadzi tamtędy, ale razem z łatwiejszym szlakiem żółtym. Podobno łańcuchy zostały zniszczone podczas skalnego obrywu. Wariant łatwiejszy nie oznacza łatwy - żleb Strunga Doamnei ma również sztuczne ułatwienia w postaci łańcuchów, jest stromo i wąsko. Biwakować można nad leżącym tuż pod szczytem jeziorem Călţun (2135 m, jest tam również schron).

Gdyby ktoś chciał przejść Negoiu i jego skalne atrakcje na lekko, to warto nocować w schronisku Cabana Negoiu (wysokość 1546 metrów - najstarsze w Fogaraszach) - po północnej stronie grani. Szlaki ze schroniska pozwalają dotrzeć zarówno na Serbotę, przełęcz Cleopatrei, jak i do jeziora Caltun.

Znad jeziora Caltun szlak czerwonego paska prowadzi na Laitel (2390 m n.p.m.) - pod szczytem z obu stron znajdują się skalne trudności. Kolejny szczyt, Laita (2397 m n.p.m.), lekko trawersujemy - tutaj też pojawiają się niewielkie skałki. Później jest już przyjemniej - idziemy niemal po płaskim, znajdujemy też wodę - dość niespodziewanie zdecydowaliśmy się biwakować w tym miejscu. Po wejściu na niewielką przełączkę widzimy już Trasę Tranfogaraską. Trudno oprzeć się takim dobrodziejstwom cywilizacji, jak bieżąca woda i obiad w restauracji.

Custura Sarati

Widok z Serboty na grań Custura Sarati. Strome zejście kryje sobie kominek z zamonotwanymi stalowymi linami i łańcuchami.

fot.: Paulina Wojciechowska

Szlak czerwony wchodzi na szczyt Caprei, przechodzimy nad Trasą (tunel), schodzimy nieco nad jezioro Capra, leżące na wysokości 2249 metrów. Tutaj zaczyna się fragment grani opisywany jako “Trzy Kroki od Śmierci”. Grań bywa wąska i eksponowana, ale nie jest bardzo trudna technicznie poza fragmentem opisanym niżej. Na przełęczy Portita Arpasului znajduje się skalne oko, nazywane Fereastra Zmeilor (Smocze Okno). Poniżej przełęczy znajduje się popularny schron Ferastrea. Zaraz za przełęczą jest miejsce oznaczone wykrzyknikiem - niewielka skalna “ścianka” z małą ilością stopni na zejściu, z łańcuchami - której pokonanie z plecakiem wymaga nieco gimnastyki (mi na szczęście udało się podać plecak do stojących niżej kolegów). Dalsza wędrówka jest już spokojniejsza, choć czasem trzeba użyć rąk, teren jest znacznie łatwiejszy. Zdobywamy Vf. Mircii (2470 m) i stromo schodzimy do jeziora. Trawersujemy szczyt Podragu - na niewielkiej przełączce możemy spojrzeć na schronisko Cabana Podragu - skąd wiele osób wyrusza na Moldeavanu (z tego miejsca wejście na szczyt to zaledwie 4 godziny). Do schroniska sprowadza szlak czerwonego trójkąta. Główny szlak fogaraski przechodzi jeszcze pod dwoma szczytami o wysokości przekraczającej 2400 metrów - następnie trawersuje szczyt Corabia. Pod nim znajduje się troszkę płaskiego miejsca, więc można tam rozbić się na biwak (my tak zrobiliśmy). Po wodę jednak należy się trochę cofnąć i zejść nieco niżej.

Moldeavanu

Charakterystyczny trapez Vistea Mare i Moldoveanu.

fot.: Paulina Wojciechowska

Nasz szlak trawersuje szczyty Ucea Mare i Usicoara - i wprowadza na Vistea Mare (2524 m n.p.m.) Tutaj można zostawić plecaki i iść dalej na lekko - uff :) Trasa przez przełęczkę (Spintecătura Moldoveanu) między szczytami wiąże się z pokonaniem trudności skalnych, są też łańcuchy. I wreszcie jesteśmy na Moldoveanu - najwyższym punkcie Rumunii. Znajduje się tu poszarpana rumuńska flaga i skrzynka na pamiątkowe wpisy. Widoki - oczywiście piękne i bardzo rozległe. Po wschodniej stronie szczytu znajdziemy schron Portiţa Viştei (2310 m n.p.m.) i trochę miejsca na namioty, jednak po wodę trzeba zejść sporo poniżej miejsca noclegu.

Jeśli planujemy podejście na lekko i interesuje nas tylko Moldeavanu warto obrać wariant od strony doliny Valea Rea po południowej stronie gór - gdzie szutrową drogą można się dostać samochodem w głąb doliny, oszczędzając wiele km wędrówki.

Grań opuściliśmy tuż za Moldeavanu - szlakiem czerwonego trójkąta długą doliną, schodząc do miejscowości Victoria (ostatnie kilometry to asfalt - można łapać stopa), skąd odjeżdża autobus jadący do linii kolejowej. Zejście z dwóch tysięcy metrów po kilkudniowej wędrówce nie należy do przyjemnych - ale myśl o ciepłym prysznicu i normalnym jedzeniu dodaje sił :)

Fogarsze to świetne góry dla osób z pewnym doświadczeniem górskim - zarówno na tarzańskich graniach, jak i namiotowo-biwakowym. Przestrzenie, rozległość gór, spokój - z pewnością zostaną docenione. Takie trochę większe i troche mniej cywilizowane Tatry - a dzięki dużej sieci szlaków, schronisk i docierającej do serca gór Trasie Tranforgaraskiej możemy wyrać wariant najbardziej dla nas odpowiedni ;)

Źródła, linki:

Autorka: Paulina Anna Wojciechowska

Redaktorka Działu Trekking

Comments

There are no comments yet

BIEGI GÓRSKIE: czytaj

ROWERY GÓRSKIE: czytaj

SKITURY: czytaj

SPELEOLOGIA: czytaj

TREKKING: czytaj

WSPINANIE: czytaj

Links Contact Us About Us Advertisement Terms of use FAQ Add story Partners Bookmark