TREKKING. Babia Góra. Po trzech wejściach przy braku widoczności i/lub silnym wietrze wreszcie mogę spokojnie podziwiać widok. Mam wrażenie, że widać pół Słowacji: postrzępioną grań Małej Fatry, śnieżnobiałe szczyty Tatr i lśniące wody Jeziora Orawskiego – tak bliskiego polskiej granicy, a tak mało znanego. U naszych stóp, pomiędzy Babią Górą a Tatrami, leży kraina, o której wówczas wiedziałam niewiele. Jednak gdy przyszedł czas na nieco bardziej nizinne szlaki, Orawa okazała się bardzo ciekawą przestrzenią do eksploracji.

Orawa – położenie, granice regionu i najważniejsze miejscowości

Nazwa regionu pochodzi od rzeki Orawy i obejmuje obszar jej dorzecza. Orawa jest prawym dopływem Wagu i ma około 60 km długości. Region Orawa ma powierzchnię ok. 1900 km2 i jego większa część należy do Słowacji, jedynie północno-wschodni fragment – do Polski. Od północy i wschodu Orawę ogranicza grzbiet wododziałowy Karpat Zachodnich, w obszarze Beskidu Żywieckiego na północy i Pasma Podhalańskiego na wschodzie. Na zachodzie granicę wyznaczają grzbiety Małej Fatry i Beskidu Żywieckiego, a na południu – Tatry Zachodnie, Góry Choczańskie i Szypska Fatra w obszarze Wielkiej Fatry. Z każdego zakątka Orawy mamy więc możliwość wyruszyć na ciekawe górskie szlaki.

W polskiej części Orawy znajduje się Babiogórski Park Narodowy, a po stronie słowackiej – CHKO Horná Orava (Obszar Chronionego Krajobrazu). Ma on powierzchnię 587 km² i chroni najcenniejsze obszary, m.in. stoki Babiej Góry i Pilska, Jezioro Orawskie i część Magury Orawskiej.

Najważniejsze miasta regionu po stronie słowackiej to Dolný Kubín, Tvrdošín, Námestovo, Trstená, Zuberec oraz Oravice. Namiestów (słow. Námestovo, ok. 7 tys. mieszkańców, 614 m n.p.m.) leży nad opisanym niżej Jeziorem Orawskim – najstarsza, zabytkowa część miasta została zatopiona. Trzciana (Trstená, ok. 8 tys. mieszkańców, 617 m n.p.m.) leży nieopodal polskiego Chyżnego. Po polskiej stronie największe miejscowości to Jabłonka, Lipnica Wielka i Mała oraz Zubrzyca Górna i Dolna.

Nie ma pełnej zgody co do etymologii słowa „Orawa” – jedno z wyjaśnień łączy je ze „szumiącą rzeką” w językach słowiańskich.

Historia Orawy – od średniowiecznego pogranicza po podziały XX wieku

Historycznie region ten leżał na pograniczu Polski i Węgier (z tzw. Górnych Węgier wyodrębniła się później Słowacja). Najstarsze stałe osadnictwo pochodzi z przełomu epoki brązu i żelaza, jednak podczas wędrówek ludów na początku średniowiecza teren ten niemal opustoszał. Stałą kolonizację rozpoczął dopiero w XVI wieku węgierski ród Thurzonów – wtedy lokowane były m.in. polskie Jabłonka, Podwilk, Zubrzyca Górna i Dolna czy Lipnice Wielka i Mała, a po stronie słowackiej – Namiestów. Jedną z siedzib rodu był Zamek Orawski. Znanym polskim rodem byli Moniakowie – ich XVII-wieczny dwór przekazany w latach 30. XX w. skarbowi państwa stał się początkiem skansenu w Zubrzycy.

Przepięknie położona Sucha Hora należy dziś do Słowacji w wyniku korekty granic z 1924 

fot.: Paulina Wojciechowska-Sutkowska

W czasach zaborów region należał do Austro-Węgier. Po I Wojnie Światowej Polska i Czechosłowacja spierały się o regiony przygraniczne, w tym o Orawę. Ludność była bardziej przywiązana do lokalnej tożsamości góralskiej i religijnej (Górna Orawa była bardziej katolicka, Dolna — protestancka) niż narodowej. Do plebiscytu nie doszło — w 1920 w obliczu ofensywy bolszewickiej Polska zgodziła się, żeby większość Orawy znalazła się w granicach Czechosłowacji. Do niewielkiej korekty doszło w 1924 roku - Polska odzyskała wtedy całą Lipnicę, a Czechosłowacja zyskała Głódówkę i Suchą Horę. W 1938 roku, wskutek ustaleń konferencji monachijskiej, Polska zajęła niewielki fragment Orawy (wraz ze Spiszem i Czadcą). Historia toczyła się wówczas szybko – we wrześniu 1939 roku sprzymierzone z Hitlerem wojska słowackie zajęły część przygranicznych terenów. Do 1945 roku Słowacja okupowała 770 km² Orawy.

Przystań, z której odpływają statki rejsowe po Jeziorze Orawski. Na drugim planie oczywiście majestatyczna Babia nazywana też Orawską Świętą Górą

fot.: Paulina Wojciechowska-Sutkowska

Jezioro Orawskie - historia i atrakcje

Wyróżnikiem regionu jest wspaniale widoczne ze szczytu Babiej Góry Jezioro Orawskie (słow. Vodná nádrž Orava, 601 m n.p.m., powierzchnia 35 km², maksymalna głębokość 38 m) – sztuczny zbiornik przeciwpowodziowy, w całości po stronie słowackiej, którego brzegi stykają się z polską granicą. Jego budowę rozpoczęto w 1941 roku jeszcze w czasie trwania II Wojny Światowej, a ukończono w 1954.

Jezioro zasilają wody Białej Orawy płynącej przez Słowację oraz Czarnej Orawy – płynącej z Polski. Dorzecze polskiej Czarnej Orawy należy do zlewni Morza Czarnego — nietypowo dla obszaru Polski. Ciekawostką jest też, że po powstaniu jeziora dokonano korekty granic — tak by całe jezioro znalazło się na terytorium ówczesnej Czechosłowacji.

Aby zbiornik mógł powstać, zalano kilka wsi i wysiedlono ok. 900 rodzin. Pozostałości dawnych osad widoczne są do dziś (np. kapliczka należąca niegdyś do wsi Osada). Jedynie fragment wsi Slanica pozostał powyżej lustra wody – dziś to wyspa Slanický ostrov, nazywana także Wyspą Sztuki. Można na nią dopłynąć statkiem w ramach rejsów odbywających się od maja do września. Znajdujący się tam XVIII-wieczny kościół zamieniono w galerię sztuki sakralnej i ludowej. 

Drugą wyspą jest Vtáčí ostrov (Wyspa Ptasia) – bez infrastruktury turystycznej, jednak cenna przyrodniczo. Powstanie jeziora zwiększyło różnorodność ptaków wodnych o ok. 30%.

Jezioro służy jako ośrodek sportów wodnych; nad brzegami znajdują się kempingi. Najbardziej popularną, choć zatłoczoną plażą jest plaża miejska w Namiestowie. Mniej oblegana jest plaża w Trzcianie. Na południowym brzegu jeziora znajduje się tama – można się po niej przespacerować i obejrzeć elektrownię wodną. 

Jeżeli spodobał Ci się artykuł, to prosimy,

wspomóż rozwój naszego portalu i postaw nam wirtualną kawę: 

Szlaki górskie i wieże widokowe na Orawie

Przez słowacką Orawę biegnie długodystansowy czerwony szlak E8. Prowadzi przez główną grań Magury Orawskiej z jej najwyższymi szczytami: Mińcołem (1394 m) i Kubínską hoľą (1347 m). Szlak styka się z Jeziorem Orawskim w okolicy tamy, a następnie przechodzi przez mało znane Skoruszyńskie Wierchy (najwyższy szczyt – Skorušina 1314 m), oferujące piękne widoki na Tatry Zachodnie.

Z Orawskiej Półgóry (680 m) wychodzą szlaki na Babią Górę i Małą Babią Górę. Najbardziej znany jest żółty szlak z uzdrowiska Slana Woda – najstarszy szlak na Babią (1894 rok). Przy północnej granicy wsi znajduje się Przełęcz Glinne – skąd prowadzi szlak graniczny na Pilsko (1557 m). Wieś jest najbardziej wysuniętą na północ miejscowością Słowacji.

Widok z wiaty przy żółtym szlaku ze Slanej Wody na wysokości 1530 metrów. Na szlaku minęłam zaledwie kilka osób, dlatego wejście na zatoczony szczyt było pewnego rodzaju szokiem. 

fot.: Paulina Wojciechowska-Sutkowska

Po stronie polskiej na Babią Górę prowadzi również malowniczy, rzadziej uczęszczany zielony szlak – z parkingu Stańcowa w gminie Lipnica Wielka.

Między słowacką Orawką Leśną a polską Zubrzycą rozciąga się rzadko odwiedzane pasmo Działów Orawskich, ze wzniesieniami 700-900 metrów.

Orawa jest także świetna dla rowerzystów – sieć tras jest gęsta. Najbardziej znana jest 250-kilometrowa Trasa Dookoła Tatr, prowadząca przez Orawę, Podhale, Liptów i Spisz - łącznie 250 km. Około 90% stanowi asfalt, 8% szuter, 2% trasa MTB. Jedynie 1/3 szlaku to drogi odseparowane od ruchu, więc warto dokładnie zapoznać się z mapą. 

W Orawskiej części trasy odwiedzamy m.in. Czarny Dunajec, Trzacianę (Tersną) i Dolny Kublin.

Naszą sympatię zyskały sobie także mało uczęszczane szlaki rowerowe na skraju Jeziora Orawskiego – tuż przy polsko-słowackiej granicy w Chyżnem. Przepiękne tereny z widokami a u ich kresu pozostałości po osadach zalanych przez jezioro (kapliczka, stary dom) i dzikie plaże. Trasa częściowo prowadzi asfaltem, częściowo szutrem, ale jest też po prostu poprowadzona wzdłuż łąk.

Orawske Morze - Jezioro Orawskie z dzikiej plaży przy zalanej wsi Osada — można tu dotrzeć szlakiem rowerowym rozpoczynającym się tuż przy polsko-słowackim przejściu rowerowym w Chyżnem

fot.: Paulina Wojciechowska-Sutkowska

Modna ostatnio tendencja do budowania wież widokowych dotarła także na Orawę. Jedną z najbardziej znanych jest wieża Trchovnica w Orawskiej Półgórze przy szosie na Slaną Wodę. Wieża nie stoi w lesie i o ile widoki niej są naprawdę wspaniałe – równie piękne są także ze ścieżki rowerowej, obok której prowadzi. Szczególnie imponująco wyglądają stąd Babia Góra i nieodległe Pilsko.

Tuż przy granicy polsko-słowackiej nieopodal Lipnicy Wielkiej znajdziemy wieżę widokową na Marysinej Polanie (podejście od szosy ok. 20 minut — można dojechać drogą szutrową). Wieża ma wysokość 13 metrów i znajduje się na 770 m n.p.m. Szczególnie okazale prezentuje się stąd Jezioro Orawskie, którego brzegi odległe są o zaledwie kilka kilometrów – zza niego wyłaniają się Tatry. Okazale wygląda też nieodległa Babia Góra. Na polanie zobaczymy drewniane figury aniołów oraz muzykantów.

Warto kontynuować wycieczkę żółtym szlakiem wzdłuż granicy przez widokową Sturyłową Polaną na Chechronowską Grapę. Latem na polanach można spotkać stada krów oraz baców sprzedających pyszne sery.

Marysina Polana - drewniane rzeźby i cudne widoki.

fot.: Paulina Wojciechowska-Sutkowska

Wieża Kmeťovka znajduje się ponad wsią Zubrohlava, a kolejne wieże w okolicy Novoti i Zakamennego. Zwłaszcza obiekt na Modlovym vrchu zasługuje na odwiedzenie - można tam wjechać samochodem i pójść na krótki, pięciominutowy spacer do wieży widokowej. 

Co jeszcze zobaczyć na Orawie - inne atrakcje Orawy

Region oferuje wiele atrakcji dla rodzin z dziećmi. Jedną z ikon Orawy jest Zamek Orawski (Oravský hrad), położony na wysokiej skale – zwiedza się zarówno mury, jak i bogate wnętrza. W pobliżu można skorzystać ze spływu tratwami.

W Orawskiej Leśnej kursuje zabytkowa kolejka wąskotorowa, jadąca malowniczą trasą o długości 6 km aż na Przełęcz Beskid. Na pzełęczy mamy około 20 minut postoju — można wejść na 8-mterową wieżę widokową i podziwiać bliską już Małą Fatrę.

Nad wsią Klin w pobliżu Jeziora wznosi się 10-metrowa figura Chrystusa, zwana potocznie „Rio de Klin”, oferująca piękny widok na Namiestów i Tatry. W okolicy znajdziemy sieć szlaków i ścieżek umożliwiających nieco dłuższy spacer.

Rio de Klin - słynna figura w słowackiej odsłonie. Poniżej pomink Jana Pawła II. 

fot.: Paulina Wojciechowska-Sutkowska

We wsi Habovka znajduje się drewniana huśtawka w kształcie serca z widokiem na Tatry i Skoruszyńskie Wierchy.

W regionie działa kilka skansenów – po stronie słowackiej Muzeum Wsi Orawskiej w Zubercu, po polskiej – Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej z pięknym Dworem Moniaków i licznymi obiektami gospodarczymi. W słowackim Podbielu zachował się rezerwat architektury ludowej z przełomu XIX i XX wieku, a także ruiny Huty Franciszka — pozostałość po czasach kiedy na Orawie wydobywano i przetapiano rudy żelaza. 

---

  

Przed zaplanowaniem wycieczki warto pomyśleć o ubezpieczeniu. 

 

Możesz skorzystać z porównywarki ofert towarzystw ubezpieczeniowych:  

 

Najcenniejszym zabytkiem polskiej Orawy jest drewniany kościół św. Jana Chrzciciela w Orawce. Żółty szlak prowadzi z Orawki do przysiółka Danielki (850 m n.p.m, nazywanego Orawskim Dachem), z drewnianymi chałupami, dzwonnicą loretańską i kapliczką z 1794 roku z przedstawieniem piety. Miejsce jest naprawdę urokliwe — z górskich lasów i łąk trafiamy do niewielkiej wioski z wartościowymi zabytkami, jakbyśmy na chwilę znaleźli się w innym czasie i przestrzeni.

*

Orawa to piękny region - z jednej strony dość znany, z drugiej wciąż jeszcze można się tam wybrać na spokojne wakacje bez tłumów i paskudnych kolorowych atrakcji. Doświadczyliśmy za to dużo wiejskiego spokoju i obrazków jak z dziecięcych książeczek, półtoraroczny Synek był zachwycony widokiem tych wszystkich zwierzątek i traktorów. A rodzice mieli piękne góry na wyciągnięcie ręki. Zdecydowanie polecamy, nie tylko na rodzinny wypoczynek.

Paulina Wojciechowska

Redaktorka Działu Trekking

Copyright by Planetagor.pl, 2025. Data dodania: 21. 11. 2025. Data edycji: 4. 12. 2025. Zdjęcia: autorka artykułu.

Korzystając z wyszukiwarki Rankomat wspierasz rozwój portalu PlanetaGor.pl, ponieważ niewielki procent z transakcji zasila nasze konto i pozwala nam dodawać nowe funkcjonalności.