Articles
Morskie Oko – wedÅ‚ug „The Wall Street Journal” to jedno z piÄ™ciu najpiÄ™kniejszych jezior Å›wiata. Jezioro i dolina poÅ‚ożone w gÅ‚Ä™bi wysokich gór najpierw przyciÄ…gaÅ‚y górników poszukujÄ…cych w tatrzaÅ„skich skaÅ‚ach zÅ‚ota i żyÅ‚ kruszcowych. Później pojawili siÄ™ tutaj malarze, poeci i turyÅ›ci oraz naukowcy.
Morskie Oko i jego otoczenie należy do jednego z najwczeÅ›niej poznanych rejonów Tatr. Od dawna stanowi przedmiot zainteresowaÅ„ naukowców, badajÄ…cych strukturÄ™ termicznÄ… jeziora, biooptyczne i chemiczne wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci wody, warunki bioklimatyczne oraz florÄ™ i faunÄ™ charakterystyczne dla jego otoczenia. Morskie Oko staÅ‚o siÄ™ atrakcyjnym tematem nie tylko dla specjalistów nauk przyrodniczych, ale i humanistów, m.in. historyków, kulturoznawców i literaturoznawców opisujÄ…cych dzieje i znaczenie tego inspirujÄ…cego – a dla niektórych – magicznego miejsca.
„Morskie Oko – przyroda i czÅ‚owiek” pod redakcjÄ… Adama ChoiÅ„skiego i Joanny Pociask-Karteczki to książka ukazujÄ…ca wspóÅ‚czesny stan wiedzy przyrodniczej i humanistycznej o Morskim Oku. Jej wydanie zbiega siÄ™ z jubileuszem dziewięćdziesiÄ…tych urodzin Józefa Nyki, autora książki „Dolina Rybiego Potoku (Morskiego Oka). Monografia krajoznawcza”, najznakomitszego znawcy Tatr i ich spraw.NiedoÅ›cigniona pod wzglÄ™dem merytorycznym i literackim publikacja Józefa Nyki z 1956 roku ukazuje wielorakie aspekty wiedzy o Morskim Oku i jego okolicach. Oprócz Morskiego Oka i nieodlegÅ‚ej Doliny PiÄ™ciu Stawów Polskich żaden inny rejon Tatr nie doczekaÅ‚ siÄ™ opracowania podobnej miary.
„Morskie Oko – przyroda i czÅ‚owiek” gromadzi prace specjalistów zajmujÄ…cych siÄ™ Morskim Okiem i jego otoczeniem. DziÄ™ki poszczególnym rozdziaÅ‚om książki można przeÅ›ledzić losy jeziora od najdawniejszych czasów po dziÅ› dzieÅ„, z uwzglÄ™dnieniem zjawisk geologicznych, chemicznych, fizycznych, przyrodniczych i historycznych i kulturowych. „Morskie Oko – przyroda i czÅ‚owiek” opisuje miÄ™dzy innymi najstarsze dzieje poznania Morskiego Oka, genezÄ™ i przebieg sporu o Morskie Oko sfinalizowany w 1902 roku, czasy od zdobycia Mnicha do uksztaÅ‚towania siÄ™ nowoczesnego taternictwa, historiÄ™ schroniska, turystyki i wypadków w tym rejonie oraz znaczenie jeziora jako inspiracji dla wielu poetów i malarzy XIX- i XX-wiecznych.
Åšwiat podwodny Morskiego Oka znany jest gÅ‚ównie z legend i podaÅ„, wedle których jest ono poÅ‚Ä…czone z Morzem BaÅ‚tyckim i skrywa na dnie wielkie skarby, takie jak na przykÅ‚ad szkatuÅ‚ka z perÅ‚ami weneckiego kupca i kocioÅ‚ek ze zbójeckimi dukatami pilnowany przez tajemniczego Króla ZÅ‚otych Węży. Wedle przekazów, na jego dnie znajduje siÄ™ też popiersie cesarza Franciszka Józefa zrzucone z Rysów przez taterników.
Fragment książki
„Morskie Oko – przyroda i czÅ‚owiek” to książka przedstawiajÄ…ca Morskie Oko jako miejsce przenikania siÄ™ przyrody i ludzkiej dziaÅ‚alnoÅ›ci, a co za tym idzie natury i kultury, nauki i mistyki, zachwytu i grozy, wreszcie jako pole fascynacji i – niekiedy niebezpiecznej – przyjaźni czÅ‚owieka z przyrodÄ… gór.
Morskie Oko – przyroda i czÅ‚owiek, red. Adam ChoiÅ„ski, Joanna Pociask-Karteczka, Wydawnictwa TatrzaÅ„skiego Parku Narodowego, Zakopane 2014, ss. 520