TREKKING. Beskid Żywiecki. Ośnieżone szczyty w dali to oczywiście Tatry. Ale całkiem kusząco wyglądają także ostre i nieco bliższe wzniesienia. Wiem, że leżą już u naszych południowych sąsiadów, znajacy się na rzecz mówia że to Fatra. Mała i Wielka. Przy czym przymiotniki "mała" i "wielka"  nie odnosza się ani do wysokości gór, ani do ich powierzchni ... ale do wielkości pastwisk. Mała Fatra jest wyższa, więc ziemia jest bardziej skalista i niedostępna, a pastwiska mniejsze.. Patrzę na Fatry i myślę sobie, że warto tam kiedyś jechać! "Kiedyś" nastpiło...jestem w tej wyższej, choć ponoć małej części... Strome zbocza nieźle dają się we znaki, szczególnie jeśli podchodzimy z ciężkim placakie,. Napotkani Słowacy straszą niedźwiedziami, w okolicy żyje ich aż 30 sztuk. Te groźne od tych mniej groźnych mamy rozróżniać po kolorze sierści, bo ponoć ona oznacza też wiek- tylko niestety zapomniałam już, które "miśki" sa według autochtonów groźniejsze. Rozległe widokowe polany, skaliste zbocza, niewielu turystów i całkiem porządne oznakowanie szlaków – czynią to miejsce fajnym celem kilkudniowych wypadów.

Mała Fatra jest częścią Centralnych Karpat Zachodnich, leży w północno-zachodniej części Słowacji.  Od północy i północnego-zachodu graniczy z Kotliną Żylińską, na południowy-zachód ze Stazovskimi Wierchami, na południe Hornonitrianską Kotliną i Żiarem, na wsch. - z Turcianską kotliną, doliną Orawy i Wagu, na pn. -wsch. - z Oravską Vrchoviną. Mała Fatra jest zbudowana głównie z granitów, przykrytych wapienno-dolomitowa czapa. Najwyższym szczytem jest Wielki Krywań – 1709 m.n.p.m. Całe pasmo ma długość ok. 52 km, a szerokość  ok. 17 km. Mała Fatra dzieli się na dwie części – bardziej popularną i wyższą Małą Fatrę Krywańską (niemal na całym jej obszarze najduje się Park Narodowy, założony w 1988) oraz Małą Fatrę Luczańską (najwyższczy szczyt Wielka Luka, 1476 m.n.p.m, ) – oddziela je od siebie dolina rzeki Wag, jednej z najważniejszychh rzek na Słowacji. Górna granica lasu została przesunięta w dół na skutek działalności człowieka – uprawy pasterskie. Co z punktu widzenia turysty oznacza więcej widoków :)

Większość czasu spędziłam z moją skpb-olską ekipa w Małej Fatrze Luczańskiej –  ze względu na brak Parku Narodowego, a co za tym idzie – możliwość nocowania pod namiotem. Bardziej popularna, atrakcyjniejsza widokowo jest  jednak "ta druga Fatra". Czytając artykuł weźcie j proszę pod uwagę, że informacje o wyższej części Małej Fatry opierają się bardziej na internecie niż na doświadczeniu :)

Na szczycie Klaka, jednego z bardziej rozpoznawalnych z Małej Fatry Luczańskiej

fot.: Paulina Wojciechowska

Sieć szlaków jest bardzo gęsta, sa dobrze oznakowane i przygotowane. Szacujac czasy przejścia należy pamiętać, że Słowacy chodza szybciej niż Polacy   Głównym grzbietem poprowadzony jest szlak czerwony  (część międzynarodowego szlaku pieszego E3). Przechodzi m.in. przez; Klak (1352 m.n.p.m.) - Ostra Skałę (1220 m.n.p.m.)- Skalky (1190 m.n.p.m.) -Jankova (1163 m.n.p.m.) - Hnylicka Kycere (1218 m.n.p.m) - Horna Lukę (1299 m.n.p.m.) - Veterne-  Wielka Lukę (1476 m.n.p.m.) - Krizavę (1451 m.n.p.m. - wyciagi narciarskie i możliwość podjazdu samochodem), Mincol (1364 m.n.p.m.) - Strecno (dolina Wagu – 400 m.n.p.m.)) – Stary Hrad (472 m.n.p.m., zamek)– Chatę pod Suchym – Suchy (1468 m.n.p.m.) – Sedlo Prehyb – Mały Krywań – Sedlo Bulen – Wielki Krywań – Sninovskie Sedlo– Chleb (1446 m.n.p.m. - u jego podnóży schronisko)– Poudnovy Grun (1460 m.n.p.m.)– Stohove Sedlo – Stoh (1607 m.n.p.m.) -Sedlo Medihole – Velki Rozsustec (1610 m.n.p.m. - jednen z najbardziej rozpoznawalnych i najpiękniejszych szczytów Małej Fatry)– Sedlo Medzilorozsutce (również znana i piękna widokowo) - Zarziva.

Widok z Hornej Luki - za szczytem dobre miejsce do rozbicia namitów (choć do wody trochę daleko)

fot.: Paulina Wojciechowska 

Na Wielki Krywań można też dotrzeć szlakiem zielonym, a potem czerownym z doliny Vratnej (700 m.n.p.m.). Wielki Rozustec jest pięknie widoczny ze Stefanovej – stąd też prowadzi na niego szlak zielony (do przełęczy Medzilohore, później czerwony). Poza grzbietami na uwagę turysty zasługują Diery - malownicze kaniony, wąwozy i wodpospady w pobliżu Terychowej, w wielu miejscach drabinki ułatwiajace pokonywanie przeszkód. W Małej Fatrze wyznakowano także 160 km szlaków rowerowych o różnej trudności. Zim

 Na grzbiet Małej Fatry można dostać się za pomocą kolejki gondolowej dolina Vratna – Chleb (zima te tereny sa popularna baza narciarska)

Chata pod Suchym - dobra baza wypadowa na Mały i Wielki Krywań. w tym wypadku nazewnictwo zgadza się z inuicja - Wielki Krywań jest wyższy od Małego.

fot.: Paulina Wojciechowska

Schroniska znajdziemy tylko w Małej Fatrze Krywańskiej – są to Chata na Gruni (970 m.n.p.m.), Chata pod Chlebom (1423 m.n.p.m – w okolice schroniska można dojechać kolejką, niedaleko jest też wyciąg narciarski), Chata pod Suchym (1080 m.n.p.m.), Chata na Klacanskiej Magurze. W najwyższej części Małej Fatry Luczańskiej znajdziemy schronisko Martinskie Hole (1257 m.n.p.m.). W tej części gór nie ma parku, więc można spokojnie nocować pod namiotem.

W miejscowościach u pondóża gór spora baza noclegowa – ceny kwater/pensjonatów wahają się od 8 do 14 euro za osobodobę.

Wielki Rozsutec, jeden z najbardziej charakterystycznych szczytów Małej Fatry

fot.:  AvantaR, via Wikimedia Commons

Główne miejscowości w regionie Małej Fatry to Terchova (w 1688 roku urodził się tam Juraj Janosik) wraz z przysiółkiem o nazwie Stefanova, Martin, Streczno (tu do obejrzenia aż dwa zamki) – a największym miastem leżącym u jej stóp jest Żylina. Tu najłatwiej dojechać pociągiem - najpierw do czeskiego Bohumina (pociag międzynarodowy z Warszawy przez Katowice - warto kupić bilet do Zebrzydowic i później od koduktora osobny bilet na przejazd przez granicę, bilet bezpośrednio do Bohumina jest sporo droższy). W Bohuminie należy przesiąść się na bezpośrednie połączenie do Żyliny. Inna opcja to połaczenie Zwardoń - Čadca i znów do Żyliny. Do miejscowości u podnóża gór liczne połączenia autobusowe.

Mała Fatra zrobiła na mnie dobrze wrażenie - przypomina nieco Pieniny, tylko wyższe i ze znacznie mniejsza ilościa turystów. Na pewno chętnie w to miejsce wrócę - wysiłek zwiazany z dźwiganiem plecaka na stromym podejściu dość szybko idzie w niepamięć, a wspomnienie pięknych widoków - pozostaje   No i oczywiście zachęcajaco wyglada także Wielka czyli niższa Fatra!

Źródła Linki:

Opracowanie Słowaków o Małej Fatrze, polska wersja językowahttp://www.slowackie.pl/mala-fatra-pl/

Blog Planetowicza - relacja z wejścia na Mały Rozsutec http://www.planetagor.pl/blogs.php?action=show_member_post&ownerID=29&post_id=516

Słowacja - Wielka Fatra, http://www.e-wyprawy.pl/?p=galeria&pan=S%C5%81OWACJA&pas=Wielka%20Fatra

Mała Fatra i okolice z lotu ptaka: https://www.youtube.com/watch?v=VD0GlzWkbcI

Autorka Paulina Anna Wojciechowska

Redaktorka Działu Trekking