Links
News
Contact Us
About Us
Advertisement
Terms of use
FAQ
Add story
Partners
Invite a friend
Bookmark
Articles
Articles
Lato w górach. Jak się przygotować?
12-07-21
TREKKING. Lato to jedna z najpiÄ™kniejszych pór roku w górach. Rozgrzane sÅ‚oÅ„cem, pachnÄ…ce łąki, widoki aż po horyzont i oczywiÅ›cie mnóstwo czasu wolnego na wycieczki. Jednak każdy z nas na pewno pamiÄ™ta te wÄ™drówki, kiedy z nieba laÅ‚ siÄ™ żar, a z czoÅ‚a pot, zamazujÄ…c widoczność i skutecznie zniechÄ™cajÄ…c do dalszej wÄ™drówki. OczywiÅ›cie przed sÅ‚oÅ„cem trzeba siÄ™ zabezpieczyć, tak by wycieczka staÅ‚a siÄ™ wspaniałą przygodÄ… i nie zamieniÅ‚a w koszmar. Niestety upalne lato w polskich górach oznacza również czÄ™ste burze. SzansÄ™ ich wystÄ…pienia koniecznie trzeba wziąć pod uwagÄ™ planujÄ…c trasÄ™.Jak siÄ™ ubrać na wycieczkÄ™ w góry latem?
PodstawowÄ… ochronÄ™ przed sÅ‚oÅ„cem stanowi odpowiedni ubiór. Należy unikać noszenia baweÅ‚ny, a zamiast niej zaÅ‚ożyć przewiewnÄ…, odprowadzajÄ…cÄ… pot odzież - syntetycznÄ… lub z bardzo cienkiej weÅ‚ny merino. Warto zwrócić uwagÄ™, czy tkanina posiada zabezpieczenie antybakteryjne, np. technologiÄ™ Polygiene.
GÅ‚owÄ™ należy chronić przed przegrzaniem, ubierajÄ…c czapki z daszkiem lub chustki. Dobrym rozwiÄ…zaniem jest kapelusz z szerokim rondem lub materiaÅ‚em ochraniajÄ…cym kark przed poparzeniem. Skarpetki powinny odprowadzać wilgoć. Można wybrać modele syntetyczne lub z weÅ‚ny merino przeznaczone na lato. Warto również wziąć ze sobÄ… parÄ™ lub dwie na przebranie, a podczas odpoczynku usiąść i zdjąć buty i skarpetki pozwalajÄ…c stopom odpocząć. Buty z membranÄ… typu Gore-Tex nie sÄ… dobrym rozwiÄ…zaniem na lato. Sprawdza siÄ™ najlepiej podczas deszczu w niskich temperaturach, dlatego wystarczy ubrać przewiewne obuwie typu Lite Trek lub niskie obuwie podejÅ›ciowe i odpowiednio je zaimpregnować. KolejnÄ… ważnÄ… rzeczÄ… sÄ… okulary, najlepiej z filtrem kat. minimum 3 i polaryzacjÄ…. MuszÄ… być odpowiednio ciemne, by dobrze zabezpieczyć oczy przed dziaÅ‚aniem promieni sÅ‚onecznych.

Lato w Pieninach. Fot. Marcin Konior
Krem z filtrem
O nim już chyba nikomu nie trzeba przypominać. Najlepszy filtr to 50+ lub bloker. Warto mieć ze sobą małe opakowanie kremu lub sztyft, by posmarować się w razie potrzeby. Rzeczą godną uwagi jest także odzież chroniąca przed promieniowaniem UV - część letnich koszulek jest wyposażona w takie rozwiązanie.
Czas
Planowanie czasu wÄ™drówki ma duże znaczenie podczas upaÅ‚ów. SÅ‚oÅ„ce najmocniej Å›wieci od 11 do 15, a po poÅ‚udniu czÄ™sto w naszych piÄ™knych górach wystÄ™pujÄ… burze, wiÄ™c dobrze jest wychodzić na szlak wczeÅ›nie rano i tak planować trasÄ™, by w czasie ewentualnego zaÅ‚amania pogody być już w schronisku. PamiÄ™tajmy też, że najdÅ‚uższe dni w roku przypadajÄ… na drugÄ… poÅ‚owÄ™ czerwca, a pod koniec sierpnia sÅ‚oÅ„ce zachodzi już ok. 19:30. Do zaplanowania czasu przejÅ›cia użyj narzÄ™dzia TrekPLANNER.

Tatry Zachodnie. Widok z łąk w Górach ChoczaÅ„skich.
Fot. Autorka
Nawodnienie
To chyba jedna z bardziej istotnych kwestii. PocÄ…c siÄ™ podczas upaÅ‚u tracimy mnóstwo wody, a w górach dochodzi do tego jeszcze wysiÅ‚ek fizyczny, wiÄ™c o nieprzyjemne skutki odwodnienia nie jest trudno. Przed wycieczkÄ… upewnijmy siÄ™, że zabieramy wystarczajÄ…co dużo pÅ‚ynów, wody lub napojów izotonicznych. Na caÅ‚odziennÄ… trasÄ™ powinniÅ›my wziąć ich minimum dwa litry. Najlepiej, by część zapasu transportować w bukÅ‚aku typu camelbak, którego najwiÄ™kszÄ… zaletÄ… jest Å‚atwa dostÄ™pność. Plastikowa rurka z ustnikiem pozwala na picie maÅ‚ymi Å‚ykami wtedy, kiedy potrzebujemy, bez koniecznoÅ›ci zatrzymywania siÄ™ zdejmowania plecaka lub wyjmowania butelki z bocznej kieszeni. Picie niewielkich porcji pÅ‚ynów, ale za to czÄ™sto, jest kluczowe jeÅ›li chcemy uzyskać odpowiedni poziom nawodnienia. Wypijanie dużych iloÅ›ci wody wyłącznie na postojach mija siÄ™ z celem, bo ta woda nie wchÅ‚onie siÄ™ w caÅ‚oÅ›ci, a jedynie przez nas "przeleci".
Podczas wysiÅ‚ku i pocenia siÄ™ tracimy cenne elektrolity, jak potas, sód i magnez. Niektórzy stroniÄ… od syntetycznych izotoników, bo po prostu sÄ… "sztuczne", niezdrowe, przeÅ‚adowane niepotrzebnymi sÅ‚odzikami itp. Ok. 40% spoÅ‚eczeÅ„stwa ma genetycznie uwarunkowane zaburzenia metylacji witam z grupy B (o czym wiÄ™kszość z nich nawet nie wie), co powoduje, że wszelkie syntetyczne witaminy nie przyswajajÄ… siÄ™ wcale, bÄ…dź w niewielkim stopniu. Niestety bywajÄ… one czasem dodawane do napojów izotonicznych, które spożywane w nadmiarze mogÄ… spowodować wiÄ™cej szkody, niż pożytku. MiÄ™dzy innymi dlatego wolÄ™ izotonik przygotować sama, z wody, soku z kwiatów czarnego bzu, soli i odrobiny miodu. Bywa, że kupujÄ™ w aptece gotowe tabletki, których nazwy nie tu jednak nie zdradzÄ™ - warto czytać skÅ‚ady podane na opakowaniach i wybierać te jak najbardziej zbliżone do naturalnych.

Zbiornik w Wiśle Czarne. Fot. Maciej A.
KolejnÄ… ważnÄ… kwestiÄ… jest picie czystej wody. Wydaje siÄ™, że górskie rzeczki w niÄ… obfitujÄ…. Ileż zresztÄ… razy zdarzaÅ‚o mi siÄ™ pić tu i ówdzie wodÄ™ wprost z potoku lub źródÅ‚a i nic mi siÄ™ potem nie dziaÅ‚o. Ale wystarczy sobie uzmysÅ‚owić, że potok zasilany jest wodÄ… ze stawu znajdujÄ…cego siÄ™ wyżej, a w stawie może leżeć padlina, by zmienić zdanie. Dlatego istotne jest używanie butelek z filtrem, które oczyszczajÄ… wodÄ™ z bakterii, wirusów, pasożytów i innych zanieczyszczeÅ„ lub po prostu kupowanie butelkowanej wody w schroniskach (o ile mamy takÄ… możliwość).
Ciekawym gadżetem sÄ… też butelki z pokrowcem, który izoluje przed ogrzaniem. Nalana do nich zimna woda przez kilka godzin utrzymuje niskÄ… temperaturÄ™. Cięższym, lecz równie skutecznym patentem jest nalanie zimnej wody do termosu (przed wlaniem wody należy go ochÅ‚odzić, np. nasypać do niego kostek lodu).
Na koniec pamiÄ™tajmy, że piwo wcale nie nawadnia, wbrew temu, co siÄ™ powszechnie o nim sÅ‚yszy. WrÄ™cz przeciwnie, dziaÅ‚a ono moczopÄ™dnie prowadzÄ…c do odwodnienia szybciej, niż wysiÅ‚ek. Poza tym podczas upaÅ‚ów naczynia krwionoÅ›ne siÄ™ rozszerzajÄ…, a alkohol powoduje skoki ciÅ›nienia, co skorelowane razem może być bardzo niebezpieczne, prowadzÄ…c nawet do zakrzepów i udaru cieplnego.

Na Magurze Orawskiej. Widok na Wieli Chocz.
Fot. Autorka
Uwaga! Udar cieplny!
Jest to bardzo niebezpieczny stan, mogÄ…cy stanowić zagrożenie życia. W skrócie rzecz ujmujÄ…c, podczas wysokich upaÅ‚ów organizm nie nadąża z oddawaniem wytworzonego ciepÅ‚a, które podnosi temperaturÄ™ ciaÅ‚a i może doprowadzić do denaturacji biaÅ‚ek - czyli np. dosÅ‚ownie "Å›cinania siÄ™" biaÅ‚ka w mózgu. Podobny proces zachodzi podczas robienia jajecznicy - skutek jest podobny. Z tego powodu należy ograniczyć samotne wÄ™drówki górskie podczas upaÅ‚ów, zwÅ‚aszcza w tereny bardziej dzikie, gdzie szybciej doÅ›wiadczymy spotkania ze zwierzakiem, niż innym turystÄ….

Na pienińskim szlaku. Fot. Marcin Konior
Do objawów zwiastujÄ…cych udar cieplny należą:
- bóle i zawroty gÅ‚owy
- gorÄ…czka, dreszcze
- przyspieszone tętno
- nudności i wymioty
- słabość i zwiotczenie mięśni
- brak pocenia siÄ™ nawet, gdy temperatura powietrza jest wysoka
- odczucie niepokoju
Co należy zrobić, kiedy ktoś z naszych towarzyszy wycieczki ma takie objawy?
- natychmiast wezwać GOPR lub TOPR (numer alarmowy: 601100300)
- odprowadzić lub przenieść osobę w chłodniejsze, zacienione miejsce
- zapewnić dostÄ™p chÅ‚odnego powietrza do skóry (jak trzeba, to i rozciąć ubranie)
- przytomnym osobom podawać chłodne napoje do picia (najlepiej wodę ze szczyptą soli, powoli, małymi łyczkami)
- w razie możliwości zastosować zimy okład na głowę i klatkę piersiową
- w razie potrzeby zastosować sztuczne oddychanie.
Przy naprawdÄ™ dużych upaÅ‚ach warto rozważyć wÄ™drówki nocne. Na pewno dziÄ™ki nim unikniemy wielu problemów zwiÄ…zanych ze zbyt mocno operujÄ…cym w górach sÅ‚oÅ„cem. Mam jednak nadziejÄ™, że dziÄ™ki powyższym wskazówkom bÄ™dziesz planować bezpieczne wycieczki górskie latem i cieszyć siÄ™ tÄ… piÄ™knÄ… porÄ… roku :)
Przydatne linki:
Burza w górach: http://www.planetagor.pl/articles/entry/Burza-w-g-rach
11 błędów popeÅ‚nianych przez turystów: http://www.planetagor.pl/articles/entry/11-najgorszych-b-d-w-kt-re-pope-niaj-tury-ci
Emilia Götz
Redaktorka portalu Planetagor.pl
Copyright by Autorka oraz Planetagor.pl.
Dodano: 11. 06. 2019.
Edycja: 12. 07. 2021.
Copyright by planetagor.pl