Ku wysokiej przełęczy. Trekking Markha Valley w Ladakhu

Links News Contact Us About Us Advertisement Terms of use FAQ Add story Partners Invite a friend Bookmark Angielski

Join now Login on site

Articles

Articles > TREKKING > Ku wysokiej przełęczy. Trekking Markha Valley w Ladakhu

Ku wysokiej przełęczy. Trekking Markha Valley w Ladakhu

09-10-18

Kang Yatse TREKKING. Himalaje kojarzą nam się ze śnieżnobiałym szczytami... tymczasem tu jest sucho i pustynnie. I bardzo gorąco - prawie 30 stopni w cieniu. I to mimo, że jesteśmy już na wysokościach poważnych alpejskich szczytów. Tu wszystko jest inaczej. Na 4 tysiącach uprawne pola, pod pięciotysięczną przełęczą znajdziemy rabarbar i piękne kwiaty. Jest jednak niesamowicie pięknie. Krajobrazu dopełniają buddyskie flagi, stupy, młynki. Cały tutejszy krajobraz chwali doskonałość - buddyjski kwiat lotosu. Om mani pade hum.

Ladakh położony jest na indyjskiej dalekiej północy - i bardzo mało przypomina pozostałe regiony Indii. Za główną granią Himalajów - nie docierają tu monsunowe deszcze. Najlepszy czas na wyjazd to od połowy czerwca do połowy września. Ladakh leży na styku Himalajów i Kakarokum - nad potężnymi rzekami Indus i Zanskar. Większość mieszkańców regionu pochodzi od Tybetańczyków, którzy przybyli na te tereny ok. VIII wieku. Ladakh przez wiele wieków był niezależnych królestwem, w XIX w. został podbity przez władców Kaszmiru. A w 1947 roku Kaszamir stał się częścią Indii. Ze względu na wojny z Pakistanem i miliatryzację regionu Ladakh stał się dostępny dla turystów dopiero w 1974 roku. Dziś ok. 50 % PKB regionu pochodzi z turystyki.

Po tybetańsku La - to przełęcz, Daks - wysokość. A więc Ladakh to Kraina Wysokich Przełęczy. Ladakh to najbardziej wysunięty na północ fragment Wyżyny Tybetańskiej, kulturowo też ma więcej wspólnego z Tybetem, niż z Indiami (nazywany jest często Małym Tybetem). Ladakh do XIX wieku był niezależnym himalajskim królestwem, leżącym na ważnych transazjatyckich szlakach handlowych - z Kaszmiru do Tybetu, z Chin do Indii. Stolica Ladakhu, leżące nad Indusem Leh (3,5 tysiąca metrów nad poziomem morza), liczy sobie 30 tysięcy mieszkańców. Dla porównania Indie to prawie 1,3 mld mieszkańców, New Dehli prawie 26 mln. Mieszkańcy Len są wyznawcami wielu religii - spotkamy tu buddystow, muzułmanów, hindusów, sikkhów, chrześcijan. Rozpoznajemy ich głównie po strojach.

Shey W Ladakhu nie należy od razu ruszać na trekking - wpierw aklimatyzacja. Tym, którym starczy sił na zwiedzanie mogę polecić pałac w Shey znajdujący się 14 km od Leh. Shey było stolicą Ladakhu w czasach pretybetańskich - jest ładnie położone w dolinie Indusu. Z zamku roztacza się rozległy widok na okolicę.

fot. Paulina Wojciechowska

W Ladakhu jest mnóstwo szlaku trekkingowych o różnej długości i różnym stopniu trudności. Najlepsze ich zestawienie, pomocne w dokonaniu pierwszego wyboru znazłam na stronie jednej z agencji trekkingowych z Leh: http://www.ju-lehadventure.com/trekking.html. Szlaki oczywiście nie są znakowane - czasem, bardzo rzadko, trafimy na jakąś strzałkę, czy wskazówkę. Zdecydowana większosć tras wymaga posiadania własnego namiotu i jedzenia przynajmniej na częśc odcinków.

Dolina Markha, którą dane mi było wędrować, położona jest między himalajskimi pasmami Stok i Zanskar. Tzw. Markha Valley trek jest jednym z najpopularniejszych w Ladakhu. My wybraliśmy go ze względu na możliwość połączenia go z podejściem pod Stok Kangri (o tym poniżej), w innym wypadku pewnie wybralibyśmy coś mniej popularnego. “Popularny” nie oznacza jednak, że na szlaku czy w miejscu noclegu będą tłumy - natężenia ruchu w żadnym wypadku nie da się porównać do tego, co dzieje się w Nepalu w okolicach Annapurny czy Everestu (sam Ladakh odwiedza rocznie kilkanaście tysięcy turystów - na szlaki w okolicach Annapurny wyrusza przeciętnie ich ok. 100 tys.). Miniemy na szlaku 2, max. 3 grupy komercyjne i kilku pojedyńczych tusystów. Grupy komercyjne chodzą oczywiście w wariancie “all inclusive” - z przewodnikiem i tragarzami. Organizuje się dla nich kuchnię, a rano roznosi kawę i herbatę do namiotów. Prawie wszyscy turyści przechodzą szlak w opisanym niżej kierunku, mijamy więc głównie turystów, którzy źle się poczuli i schodzą niżej. Tłoku nie ma także na noclegach - jedynie w obozie w Nimalingu możemy zobaczyć, że rzeczywiście na tej samej trasie jest kilkadziesiąt osób. Jeśli chcecie iść niezależnie, ale bez noszenia ciężkich plecaków, możecie też po prostu wynająć osiołki lub muły do noszenia bagażu. Z zaopatrzeniem nie ma problemu - na trasie są wioski, a pomiędzy nimi teatent'y - namioty, gdzie można kupić coś do picia czy jedzenia.

Wioski, które mijamy na szlaku, są naprawdę maleńkie - nie ma w nich więcej, niż kilkanaście domów. Wszędzie pełno rozmaitych budowli sakralnych, często natykamy się na buddyjskich mnichów. Większość trasy idziemy - jak nazwa wskazuje - doliną rzeki Markha (dopływu Zansakru), rzekę opuszczamy dopiero w górnej części doliny i wówczas zaczyna się fajniejsze, konkretniejsze podejście.

My zaczynaliśmy trekking w miejscowości Chilling (opis poniżej), ale można też zaczynać w Stipuk. Wtedy jednak dość szybko wchodzi się na przełęcz Ganda La (4920 m n.p.m.). Trasę można przejść w 4 - 9 dni - ja opisuję poniżej wariant pięciodniowy. Szlak, którym idziemy bardzo często ma dwa warianty - “low river” i "high river”.

Trekking zaczynamy w pobliżu wioski Chilling (ok. 3100 metrów), leżącej nad rzeką Zanskar (sama rzekastanowi popularne miejsce na raftingi). Umawiając się z kierowcą upewnijcie się, że trasa jest ustalona do “trekking point” - nie do samej wioski. To ok. 4 km różnicy. Koszt taxi to 2800 INR/samochód (1 INR = ok. 0,05 PLN), przejeżdżamy odległość 65 km, w czasie ok. półtorej godziny (choć my natrafiliśmy na roboty drogowe, które zatrzymały nas na dodatkowe dwie godziny). Sama wioska to zaledwie kilka domów - ale można w niej zanocować w tzw. homestay'u (taka prywatna kwatera z pełnym wyżywieniem). W Ladakhu wysokość 3100 metrów to niemal poziom morza, jeśli obawiamy się choroby wysokościowej warto przemyśleć tę opcję :)

Pierwszy dzień trekkingu jest krótki - to ok. 2 - 3 godziny marszu do położonego na wysokości ok. 3300 metrów Skiu, 7 km, niecałe 200 metrów przewyższenia. Na samym początku jest troszkę podejścia - później wysokość zdobywamy bardzo delikatnie, wędrując wygodną drogą. Jedynie przed samą wioską należy uważać - znajdują się tam niewielkie bagna, łatwo zapaść się w błotko po kolana. Warto podpatrzeć, którędy idą miejscowi lub poszukać śladów ludzi czy koni.

Pierwszego dnia możemy także zanocować w wiosce Sara - leżącej na wysokości ok. 3600 m. Mamy wtedy do przejścia 19 km z Chilling - więc dzień będzie dość długi.

Skiu

Powoli docieramy do Sku - uwaga na bagna!

fot.: Paulina Wojciechowska

Następny dzień jest najdłuższy - rozpisany na 7 godzin wędrówki. Pokonujemy 21 km i 450 metrów przewyższenia. Wysokość zdobywamy powoli. W naszym wypadku był to też dzień najtrudniejszy - słońce piekło niemiłosiernie, a termometr przypięty do plecaka kolegi pokazywał 45 stopni (30 w cieniu). Tuż przed samą wioską Markha natknęliśmy się na zerwany most i rwącą rzekę - nie ryzykowaliśmy już jej przejścia po południu. Zanocowaliśmy w teatencie niedaleko od tego przejścia - gospodyni twierdziła, że “to też Markha”. Rzekę przeszliśmy rano, kiedy jet stan był już znacznie niższy. Ma to związek z topniejącymi lodowcami - słońce nagrzewa je w ciągu dnia i stan wody gwałtownie się podnosi.

Markha jest największą wioską w dolinie. Liczy sobie... 20 domów.

Kolejny etap to wędrówka do Hankar, 11 kilometrów, 300 metrów przwyższenia - wciąż idziemy doliną i zdobywanie wysokości nie jest uciążliwe. Przejście zajmuje ok 4 - 5 godzin. Przekraczamy jednak rzekę kilka razy - i warto jest zasiągnąć informacji, w jakim aktualnie stanie są mosty. W naszym wypadku “atrakcją” było przekraczenie mostu na jednym z bocznych dopływów - most był z jednej strony zawalony. Szliśmy więc po pochylni, na lekko mokrym i śliskim drewnie - z dużym plecakiem jest to dość “ciekawe” doświadczenie. Po drodze mijamy wioskę Umlung, poza tym jest kilka teatent'ów, gdzie można odpocząć w cieniu i zamówić herbatę (20 - 40 INR za szklankę). Im wyżej, tym krajobraz robi się coraz ładniejszy - pojawia się także dominujący nad doliną Markhi szczyt Kang Yatze. W samym Hankar znajdziemy jeszcze kilka pól uprawnych - co w pierwszej chwili wydaje się dziwne. W końcu to 4 tysiące metrów :) Jeśli będziecie mieli siłę warto przejść się około pół godziny do Upper Hankar (Gorne Hankar) - wioska jest malowiczo położona, a ponad wioską, na skale, która wydaje się niedostępna, znajdują się ruiny fortu z XIX wieku.

Inną opcją jest przejście z Markhi do Thachungtse (kampingu), na wysokości 4200 metrów - wówczas jest to trasa na ok. 6 godzin marszu, o długości prawie 13 km.

Dzień do Nimalingu (ok. 4800) jest bardzo ładny - opuszczamy dolinę i zdobywamy wysokość nieco bardziej konkretnie - widoki robią się rozległe. No i wreszcie jest trochę chłodniej. Czas marszu to ok. 5 - 6 godzin. Dla wielu osób ten dzień jest jednak bardzo trudny ze względu na różnice wysokości - ponad 800 metrów przewyższenia, czyli stanowczo więcej, niż jest zalecane według reguł poprawnej aklimatyzacji. Opuszczamy rzekę Makha, robi się więc znacznie ciszej. Po drodze mijamy liczne jaki. A także jeziorko z Buddą.

Kang Yatse

Kang Yatze góruje nad doliną Markha.

fot.: Paulina Wojciechowska

Nimaling dawniej było po prostu wysoko położonym pastwiskiem - znajdziemy tam kilka kamiennych chatek pasterzy. Rozwój ruchu turystycznego sprawił, że pojawił się tam tak zwany “tent homestay” - można spać w namiotach bazowych (1200 INR) i zamówić jedzenie w ogólnodostępnym namiocie kuchennym. Kiedy byliśmy w Nimalingu pogoda zmieniała się ze słonecznej na pochmurną i lekko deszczową i z powrotem kilkanaście razy - według słów naszego przewodnika jest to norma. Tej nocy przydaje się też ciepły śpiwór - z komfortem w okolicach zera.

Z Nimalingu możemy wejść na Kang Yatze (6401 m n.p.m.). O ile wejście na wyższy wierzchołek to już cel alpnistyczny, to na niższy (ok. 6200) można wejść stosunkowo łatwo. Na szczyt wyruszamy w nocy - z położonej u podnóża góry pasterskiej chatki szumnie nazywanej base campem. Atak szczytowy trwa kilkanaście godzin, potrzebne mogą być raki i czekan.

Nimaling

Nimaling - dawniej tylko wysoko położone pastwisko, dziś także kamping.

fot.: Paulina Wojciechowska

Najpiękniejszym momentem trekkingu jest wejście na przełęcz Kongmaru La (5260 m n.p.m. - spotykamy także nazwę Gongramu La i kilka wersji wysokości). Z Nimalingu to 2 - 3 godziny wędrówki. Podejscie może być dość wyczerpujące - głównie ze względu na wysokość. Jest stromo szczególne na początku, ale idąc powoli, krok po kroku, pilnując oddechów spokojnie osiągniemy przełęcz. Widoki są cudowne. Od strony doliny Markha widzimy doskonale majestatyczny Kang Yatse. Z drugiej strony - himalajskie pasmo Zanskar, a przy dobrej widoczności - śnieżnobiałe szczyty Karakorum.

Kongmaru La

Kongmaru La - widok na pasmo Zanskaru. Tybetańskie flagi modlitewne są oczywiście elementem obowiązkowym :)

fot.: Paulina Wojciechowska

Zejście z przełęczy jest długie i męczące. Na początku dość mocno tracimy wysokość (nie jest jednak bardzo stromo - szlak jest przygotowany pod osiołki, które noszą bagaże turystów), później przez kilka godzin idziemy kanionem rzeki, którą wielokrotnie przekraczamy (nie jest tu szeroka, więc jest bezpieczniejsza, niż Markha), często wspinamy się na sąsiednie zbocza. Wreszcie dochodzmy do teatent’u, a później do niewielkiej wioski Chogdo (7 domów) - gdzie można zanocować na polu namiotoym lub w homestay'u. Chwilkę za wioską zaczyna się już droga, skąd można brać taksówkę do Leh (koszt 2800 INR), moża także przez około godziny iść przyjemną i widokową drogą do Shang Sumdo (stąd taxi to 2500 INR).

Bardziej wytrawni wędrowcy nie muszą schodzić w dolinę - a przez trzy przełęcze Gyuncho La (4675 m n.p.m.), Shang La (4848 m n.p.m.), Matho La (4845 m n.p.m.) przedostać się do Mankarmo. Stamtąd w dół do Stok - lub do góry - na Stok Kangri. Na trasie nie ma już wiosek - trzeba więc mieć własny namiot i jedzenie.

Poniżej graść informacji praktycznych:

Z New Delhi do Leh latają dwie linie (Jet airways i GoAir), bilety bez problemu można kupić przez internet, koszt to ok. 500 - 600 PLN w dwie strony. Opcją dłuższą, ciekawszą, ale i bardziej niebezpieczną jest dojazd z Manali tzw. Drogą Śmierci. Trasę o długości 485 km pokonuje się w dwa dni - przekraczając kilkukrotnie wysokie przełęcze - najwyższa, Talang, ma ponad 5300 metrów wysokości. Droga jest otwarta mniej więcej od początku czerwca do końca września. Można też w ok. 2 dni dojechać ze stolicy Kaszmiru, Śrinagaru (434 km, trasa otwarta mniej więcej do końca paździenika), ze Śrinagaru można też do Leh po prostu dolecieć.

Wybierając się do Indii warto mieć standardowy zestaw podróżniczych szczepień - żółtaczki A+B, dur brzuszny, tężec, polio, błonica.

Do Indii potrzebna jest wiza (koszt 50 USD), można ubiegać się o e-wizę za pośrednictwem internetu.

W Leh internet działo bardzo słabo (poza Leh nie ma go wcale), słabo działają więc także bankomaty. Dodatkowo nie wszystkie radzą sobie z obsługą zachodnich kart. Polskie banki często blokują katę już przy pierwszym użyciu - trasakcja z Leh jest dla nich domyślnie “podejrzana”. Dlatego całą potrzebną gotówkę najlepiej mieć ze sobą. Bez problemu można wymienić dolary czy euro.

Na całym trekkingu opłata za namiot wynosi od 2018 roku 200 INR/namiot/noc. Cena za homsety - czyli nocleg w lokalnym domu (zwykle na wygodnym materacu) z pełnym wyżywieniem to 1200 INR. Za sam obiad (zazwyczaj - jeśli nie zawsze - dal czyli ryż z soczewicą i dodatkami) płacimy 200 - 250 INR, za śniadanie (chlebki ciapati i dżem) 150 INR. Zarówno na homstay'ach, jak i miejsach, gdzie rozbijamy namiot będziemy mieli zwykle dostęp do pompy z wodą, jest też prowizoryczna toaleta w typie sławojki.

Ladakh jest regionem suchym (opady to ok. 100 mm rocznie) i na treku często brakuje wody - jednak nie jest to problem w Markha, gdzie dość często mamy wioski i teatent'y. Na trekkingu nie można kupić wody butelkowanej - ze względu na ochronę środowiska turystom udostępniana jest (za opłatą) woda filtrowana. Filtry nie do końca wzbudzały nasze zaufanie, więc po prostu braliśmy wodę z pomp głębionowych lub studni i używaliśmy naszych tabletek/filtrów.

Lokalnym językiem jest ladakhi, odmiana tybetańskiego. Większość ludności zna tylko kilka słów w języku angielskim (mimo, że jest to oficjalny język urzędowy ich kraju!) więc komunikacja jest bardzo utrudniona. Wynika to w dużej mierze z faktu, że jeszcze w latach 2000. do szkół podstawowych uczęszczało tylko 65% dzieci. Z kolei turyści w Ladakhi znają głównie słowo “dżulej”, które oznacza zarówno “dzień dobry”, “do widzenia”, “dziękuję” i “proszę”.

Dostępne do kupienia mapy Olizane Editions mają skalę 1:150 000 - nie są więc bardzo użyteczne do wędrówki (choć mimo wszystko fajnie poptarzeć na trasę). Korzystaliśmy raczej z GPS i aplikacji na telefon.

***

Trekking Markha Valley jest świetną możliwością trekkingową, polecałabym go przede wszystkim średniozaawansowanym turystom. Nie ma konieczności dźwigania ciężkich plecaków z namiotem i jedzeniem na całą trasę, nie ma szukania ścieżek - nie trzeba mieć zatem dużego doświadczenia poza górami innymi, niż polskie.

Największą trudnością moim zdaniem jest przekraczanie rwących rzek w miejscach, gdzie most został zniszczony. Pamiętajmy, że zdecydowanie łatwiej przekracza się je rano, a jeśli nie jesteśmy pewni, co robić możemy też czekać na grupę komercyjną z przewodnikiem :) Oczywiście trzeba także uważać na to, co się z nami dzieje ze względu na wysokość (koniecznie trzeba pić dużo wody!), dlatego warto mieć jakieś rezerwowe dni, żeby móc poczekać na noclegu, aż nasz organizm przyzwyczai się do braku tlenu. Poza tymi niewielkimi trudnościami czekają na nas piękne krajobrazy, rozległe widoki, tybetańska religia i kultura. Po prostu - czyste piękno!

Autorka: Paulina Anna Wojciechowska

Redaktorka Działu Trekking

Źródła, ciekawe linki

Charlie Loaram, Trekking in Ladakh, Trailblazer Publication, 2004
Szlaki w Ladakhu: http://www.ju-lehadventure.com/trekking.html
Szlak Markha Vally: http://www.ju-lehadventure.com/trekking_markha_chilling.html
Ladakh, czyli nie Indie w Indiach: http://odprawieni.pl/ladakh/
Ladakh – kraina wysokich przełęczy i buddyjskich klasztorów: https://www.travelbit.pl/przegladaj-relacje/azja/ladakh-kraina-wysokich-przeleczy-i-buddyjskich-klasztorow-jaroslaw-cieslinski/
https://againstthecompass.com/en/markha-valley-trek-ultimate-guide/
Trasy wycieczek w indyjskich Himalajach

Copyright by Paulina Anna Wojciechowska & Planetagor.pl, 2018.

Comments

There are no comments yet

BIEGI GÓRSKIE: czytaj

ROWERY GÓRSKIE: czytaj

SKITURY: czytaj

SPELEOLOGIA: czytaj

TREKKING: czytaj

WSPINANIE: czytaj

Links Contact Us About Us Advertisement Terms of use FAQ Add story Partners Bookmark