Links News Contact Us About Us Advertisement Terms of use FAQ Add story Partners Invite a friend Bookmark Angielski

Join now Login on site

Articles

Articles > TREKKING > Jej Wysokość Etna

Jej Wysokość Etna

13-05-25

TREKKING. Różnorodność Sycylii jest niesamowita. Rano spacerowaliśmy nad cieplutkim Morzem Śródziemnym, wieczorem przechadzaliśmy się wśród kamienic miasteczka Linguaglossa, zbudowanych z wulkanicznych skał. Pogoda powoli się poprawia i naszym oczom ukazuje się Ona. Mimo ciepłej, kwietniowej pory wciąż pełna śniegu niczym alpejski olbrzym. Dziś spokojna, choć wiemy, że ten pozorny spokój może się szybko skończyć. Niesamowicie piękna, choć bywa groźna – Jej Wysokość Etna.

Etna jest stratowulkanem położonym na wschodnim wybrzeżu Sycylii (Włochy). Stratowulkan to wulkan warstwowy, mający formę stożka o dość dużym kącie nachylenia. Jest zbudowany z wielu warstw lawy, kamyków (lapilli), bomb wulkanicznych, popiołów i pyłów wulkanicznych. Z takich wulkanów wydobywa się gęsta, bogata w krzemionkę lawa, która zestala się stosunkowo szybko, budując kolejne warstwy masywu. Etna jest największym wulkanem Europy. Zaczęła powstawać około 500 tys. lat temu – czyli geologicznie stosunkowo niedawno. Masyw ma powierzchnię 1250 km². Aktualnie wysokość najwyższego stożka to 3357 m n.p.m. – w ciągu niezwykle gwałtownych erupcji z 2021 roku wulkan urósł aż o 37 metrów. Większość masywu objęta jest ochroną w ramach utworzonego w 1987 roku Parco dell’Etna, a wulkan został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2013 roku.

Nazwa „Etna” pochodzi z greckiego słowa aiteos, oznaczającego: „płonąć”. Starożytni Grecy i Rzymianie uważali Etnę za królestwo boga Hefajstosa/Wulkana – boga ognia i kowalstwa.

Sycylijczycy nazywają wulkan Mungibeddu, Muntagna lub Mongibello – Piękna Góra.

Linguaglossa

Pozornie spokojna Etna widziana od północy, z uroczego miasteczka zbudowanego z wulkanicznej lawy – Linguaglossa.

fot.: Paulina Wojciechowska

Erupcje Etny

Etna jest wciąż aktywnym wulkanem, wybucha kilkadziesiąt razy w ciągu roku (ostatnio erupcje strombolijskie — przełom kwietnia i maja 2025 r.), a zdjęcia z jej malowniczych erupcji łatwo znaleźć w sieci – żałując, że nie zdecydowałam się na wylot akurat w tym czasie. W większości erupcje oraz towarzyszące im wydzielanie gazów i niewielkie trzęsienia ziemi nie są groźne dla mieszkańców podnóża wulkanu. Jednak podczas największej z nich – w 1669 roku – lawa zniszczyła część Katanii i dotarła aż do brzegu morza, wydłużając wybrzeże o kilometr. Warto wiedzieć, że lawa wydobywająca się z Etny rozlewa się powoli i stosunkowo szybko zastyga, dlatego stanowi mniejsze zagrożenie.

Erupcje najczęściej pochodzą z czterech kraterów centralnych zlokalizowanych w partiach szczytowych: il Cratere Nord Est (powstał w 1911), la Voragine (1945), la Bocca Nuova (1969), il Cratere Sud Est (1971). Na zboczach masywu znajduje się jednak ponad 300 kraterów bocznych. O ile wybuchy Etny rzadko zagrażają mieszkańcom miasteczek, o tyle infrastruktura turystyczna i badawcza często ulega zniszczeniom – np. w 2002 roku erupcje zniszczyły schronisko przy Kamieniu Filozoficznym i hotel przy Piano Provenzana.

Dostęp do wyższych partii wulkanu jest możliwy tylko w towarzystwie licencjonowanego przewodnika (ceny od 60 euro przy wycieczce grupowej), znającego zarówno zagrożenia wulkaniczne, jak i stale zmieniający się teren. Ścieżki bywają umowne, szczególnie na obszarze świeżych pól lawowych. W szczytowych partiach wulkanu zastyga lawa, wydobywają się toksyczne opary – dlatego nawet z przewodnikiem nie wejdziemy na „najwyższy punkt Etny” – nie jest też łatwo ustalić, gdzie się on dokładnie znajduje. O eksploracji partii szczytowych poczytać można na blogu nieżyjącego już niestety pasjonata wulkanów - Grzegorza Gawlika.

Wycieczka w partie szczytowe wymaga odpowiedniego ubioru – porządnych butów trekkingowych i odzieży chroniącej przed zimnem i silnym wiatrem (co bywa wyzwaniem, jeśli lecimy tanimi liniami, gdzie bagaż bywa drogi ). Dla zapominalskich oraz oszczędnych – przy dolnej i górnej stacji kolejki znajduje się wypożyczalnia odpowiedniego sprzętu.

Erupcje są dla lokalnych mieszkańców zarówno zagrożeniem, jak i błogosławieństwem. Wulkaniczne gleby wokół Etny są niezwykle żyzne, dzięki czemu region ten doskonale nadaje się do uprawy roli. Popiół i minerały z erupcji wzbogaciły ziemię, co przyczynia się do rozwoju winnic, sadów i innych upraw.

W 2024 roku nad Etną pojawiły się nietypowe chmury – wyglądające jak dymne kółka wypuszczane przez palacza. Są to tak zwane "pierścienie wirowe" - powstałe w wyniku szybkiego uwalniania się gazów i oparów z najnowszego krateru.

Trekking na Etnę

Od grudnia do marca w masywie Etny czynne są wyciągi narciarskie. Z Katanii można wybrać się kolejką wąskotorową Ferrovia Circumetnea dookoła masywu, zwiedzając urocze okoliczne miasteczka.

W masywie Etny znajdziemy całą sieć szlaków turystycznych i ścieżek, dostosowanych do różnorodnych potrzeb i możliwości.

Księżycowy krajobraz - od Kamienia Filozoficznego do kraterów centralnych.

fot.: Małgorzata Figas

Najpopularniejszym miejscem startowym jest Rifugio Sapienza (1910 m n.p.m.) – baza narciarska i turystyczna. Można tam dotrzeć samochodem (parking płatny – 10 EUR/dzień) lub autobusem. Autobus AST startuje z dworca kolejowego w Katanii – jeden kurs dziennie (wyjazd 8:15, powrót 16:00), dodatkowo w sezonie można liczyć także na autobusy agencji turystycznych (znacznie droższe). Podejście można skrócić koleją linową, która wjeżdża na wysokość ok. 2500 metrów (bilet 52 EUR). Okolice schroniska oferują bazę gastronomiczną, noclegową i liczne pamiątki – także wykonane z lawy.

Z Rifugio Sapienza można dojść do Kamienia Filozoficznego (Torre del Filosofo, 2920 m n.p.m.) – ok. godziny marszu od górnej stacji kolejki. Można też wyruszyć dalej w stronę kraterów centralnych (ok. 2 godz.). W wyższych partiach masywu szlak jest trudniejszy i wymaga obecności przewodnika.

okolice kraterów centralnych

Okolice kraterów centralnych.

fot.: Małgorzata Figas

Jeśli mamy mało czasu – tuż przy schronisku znajdują się kratery Monti Silvestri i Monti Silvestri Superiore – możliwe do zwiedzenia w trakcie godziny, a oferujące wulkaniczne widoki. Liczne szlaki (nr 704, 702, 789) umożliwiają stworzenie własnej pętli – np. do krateru Montagnola (2648 m n.p.m.) wzdłuż grani Valle del Bove.

Monti Silvestri

Wędrówka powyżej kraterów Monti Silvestri, widoczna górna stacja kolejki. W marcu 2023 musieliśmy zrezygnować z wejścia na Montagnola z powodu twardego, zmrożonego śniegu (i braku raków) – przykrytego świeżym pyłem wulkanicznym.

fot.: Paulina Wojciechowska

Inne punkty startowe znajdują się na północy masywu, m.in. wyciągi narciarskie Piano Provenzana (1810 m n.p.m.). Ta strona jest trudniejsza i mniej popularna. Na uwagę zasługuje trasa z okolic byłego schroniska Ruchoz do głównego krateru (wymagająca, z przewodnikiem) lub pętla z Rifugio Citelli (1746 m n.p.m.) – szlak do jaskini lawowej Grotta di Serracozzo (powstała w 1971) i Serra delle Concazze.

Masyw Etny jest rozległy i jeśli dysponujemy autem oraz podstawowymi umiejętnościami planowania – warto zejść z popularnych i zatłoczonych szlaków.

Piano Proveanza

Etna od północy - spacer w okolicach Piano Proveanza. Miejsce znacznie bardziej kameralne niż popularne Rifiugio Sapienza - polecamy miłośnikom spokoju na szlaku. Zdjęcie z kwietnia 2019 roku, kiedy Etna miała jeszcze inną oficjalną wyokość.

fot.: Paulina Wojciechowska

Etna to miejsce niezwykłe na trekkingowej mapie Europy, a jej piękno i różnorodność są ciekawą opcją nie tylko dla „wytrawnych” górołazów. W czasach tanich lotów można łatwo odwiedzić miejsce tak wyjątkowe. Z perspektywy ludzkiego życia krajobraz górski wydaje się niezmienny – jednak na Etnie owa zasada nie obowiązuje.

Autorka: Paulina Anna Wojciechowska-Sutkowska

Redaktorka Działu Trekking

Comments

There are no comments yet

BIEGI GÓRSKIE: czytaj

ROWERY GÓRSKIE: czytaj

SKITURY: czytaj

SPELEOLOGIA: czytaj

TREKKING: czytaj

WSPINANIE: czytaj

Links Contact Us About Us Advertisement Terms of use FAQ Add story Partners Bookmark