Articles
TREKKING. Czasy koronawirusa uczÄ… elastycznoÅ›ci. Kupione miesiÄ…c wczeÅ›niej bilety na SycyliÄ™ na nic siÄ™ nie przydadzÄ…, lot odwoÅ‚any ze wzglÄ™du na ogÅ‚oszenie tam pomaraÅ„czowej strefy. Do urlopu dwa dni - ale szybkie spojrzenie na aktualnÄ… mapÄ™ WÅ‚och i siatkÄ™ połączeÅ„ pozwala nam wybrać nowy kierunek - lot do Rzym i kierunek - Apeniny Åšrodkowe. O miejscu, w które siÄ™ wybieraliÅ›my, wiedzieliÅ›my niewiele - i muszÄ™ przyznać, że wÅ‚oskie góry w ich jesiennej odsÅ‚onie bardzo pozytywnie nas zaskoczyÅ‚y.
Apeniny to Å‚aÅ„cuch górski ciÄ…gnÄ…cy siÄ™ przez caÅ‚e WÅ‚ochy - o dÅ‚ugoÅ›ci ponad 1300 km. Ich najwyższÄ… częściÄ… jest zbudowany z wapieni i dolomitów masyw Gran Sasso d’Italia - a najwyższym szczytem Corno Grande (2912 m n.p.m. - po wÅ‚osku "Wielki Róg"), którego okolicom poÅ›wiÄ™cony bÄ™dzie niniejszy tekst. Szczyt ma trzy wierzchoÅ‚ki - najwyższy Zachodni, Centralny oraz Wschodni. Po póÅ‚nocnej stronie znajduje siÄ™ niewielki lodowiec il Calderone - najbardziej na poÅ‚udnie wysuniÄ™ty lodowiec Europy. Elementem rozlegÅ‚ej panoramy ze szczytu jest widok na Adriatyk.
Najwyższa część Apeninów chroniona jest przez Park Narodowy Gran Sasso e Monti della Laga i znajduje siÄ™ w wiÄ™kszoÅ›ci we wÅ‚oskim regionie Abruzja. Park ma powierzchniÄ™ ponad 2 tysiÄ™cy metrów kwadratowych i zostaÅ‚ zaÅ‚ożony w 1991 roku. WÅ›ród wielu chronionych gatunków znajdziemy tu sporÄ… populacjÄ™ wilków i niedźwiedzi, a także kozice apeniÅ„skie, czy nornika Å›nieżnego. Do dyspozycji mamy ponad 300 kilometrów szlaków - pieszych, rowerowych i konnych. OczywiÅ›cie sÄ… oÅ›rodki narciarskie - ale znacznie skromniejsze, niż te alpejskie. Pod masywem wydrążony jest 10-kilometrowy tunel - część autostrady A24, a w jego odgałęzieniach znajduje siÄ™ jedno z najwiÄ™kszych na Å›wiecie podziemnych laboratoriów fizyki czÄ…stek elementarnych (Laboratori Nazionali del Gran Sasso).

Corno Grande z Campo Imperatore, po prawej Monte Aquila
fot.: Paulina Wojciechowska
Sama Abruzja jest stosunkowo maÅ‚o znanym wÅ‚oskim regionem. Poza Gran Sasso jest tu kilka pasm górskich (np. Maiella, Velino-Sirente), ze szczytami przekraczajÄ…cymi 2 tysiÄ…ce metrów. W regionie mamy też Å›redniowieczne miasteczka poÅ‚ożne na zboczach wzgórz, zamki i fortece. Ponieważ ruchy tektoniczne w Apeninach nie zakoÅ„czyÅ‚y siÄ™ jeszcze, Abruzja jest też niestety nawiedzana przez trzÄ™sienia ziemi - w 2009 jedno z nich, 6,3 w skali Richtera, zniszczyÅ‚o historycznÄ… stolicÄ™ regionu - L’AquilÄ™.
Najdogodniejsze szlaki na szczyt prowadzÄ… z pÅ‚askowyżu Campo Imperatore (2130 m n.p.m.), gdzie oprócz parkingu (w sezonie pÅ‚atny 5 euro) znajduje siÄ™ również stacja kolejki linowej oraz obserwatorium astronomiczne. Ciekawostka: w hotelu na Campo Imperatore przez kilka tygodni w 1943 uwiÄ™ziony byÅ‚ Benito Mussolini - a niemieccy żoÅ‚nierze przeprowadzili udanÄ… akcjÄ™ uwolnienia go z rÄ…k WÅ‚ochów. Z L’Aquili wiedzie tam wygodna droga, w sezonie jeździe nawet jeden autobus. Do samej L’Aquili z Rzymu dostać siÄ™ bardzo Å‚atwo - dojazd samochodem to ok. 2 godzimy, pociÄ…giem - ok. 3 godzin. Ze wzglÄ™du na Å‚atwość dostÄ™pu i naprawdÄ™ spektakularne widoki miejsce jest bardzo popularne.
Na Campo Imperatore można też dostać siÄ™ szlakiem turystycznym z Castel del Monte - poÅ‚ożonym na wysokoÅ›ci 1300 metrów - to wÄ™drówka na ok. 18 km, z doÅ‚u można też wjechać kolejkÄ… z miejscowoÅ›ci Fonte Cerreto.
Szlaki w Apeninach są oznakowane na biało-czerwono przez Włoski Klub Aplpnistyczny (Club Alpinismo Italiano, CAI).

Mapka okolic Corno Grande,
źródÅ‚o: http://www.lagagransasso.it/
W okolicach Corno Grande znajduje siÄ™ kilka malutkich schronisk - o dość podstawowym standardzie (wieloosobowe pokoje, brak bieżącej wody itp.) - już o póÅ‚ godziny od parkingu na Capo Imeratore znajduje siÄ™ Rifugio Duca degli Abruzzi (schronisko Abruzów, 2388 m) - 24 miejsca, otwarte od czerwca do wrzeÅ›nia, caÅ‚y rok można wejść do maleÅ„skiej salki, gdzie jest kilka prycz. Zbudowane w 1908 roku schronisko swoje imiÄ™ zawiÄ™cza ksiÄ™ciu Luigi Amedo di Savoia - alpiniÅ›cie i podróżnikowi, który w 1909 roku kierowaÅ‚ wÅ‚oskÄ… wyprawÄ… na K2. Wywnioskowano wówczas, że najÅ‚atwiejsza droga na szczyt prowadzi graniÄ… nazywanÄ… dziÅ› Å»ebrem Abruzzich. Inny obiektem jest schronisko Rifugio Carlo Franchetti (2433 m) - znajduje siÄ™ pomiÄ™dzy Corno Grande a Corno Piccolo, jest otwarte od poÅ‚owy czerwca do poÅ‚owy wrzeÅ›nia i ma 22 miejsca. Kolejny schrnon to Rifugio Giuseppe Garibaldi (2231 m), otwarte caÅ‚y rok, 20 miejsc, znajdujÄ…ce siÄ™ na pÅ‚askowyżu Campo Pericoli, u stóp zachodniej Å›ciany masywu. Bardzo ciekawym schroniskiem jest poÅ‚ożone na poÅ‚udniowych zboczach Corno Grande Bivacco Andrea Bafile (2669 m), gdzie dostaniemy siÄ™ tylko drogami wspinaczkowymi, a w Å›rodku znajduje siÄ™ zaledwie 9 miejsc. Ceny noclegów osyclujÄ… wokóÅ‚ 40-50 euro za noc!
Jak widać w schrniskach miejsc jest maÅ‚o, a biwakowanie w parku jest caÅ‚kowicie zakazane. WiÄ™kszoÅ›ci pozostajÄ… zatem noclegi na kwaterach i w hotelach. Kilka hoteli widzieliÅ›my przy dolnej stacji kolejki, jednak na popularnym portalu rezerwacyjnym nie udaÅ‚o nam siÄ™ znaleźć żadnego noclegu w górach w sensownej cenie - nocowaliÅ›my okoÅ‚o godzinÄ™ drogi od Campo Imperatore. Noclegu można szukać w samej L’Aquli - jednak to także oznacza dojazd ok. 40 minut, trzeba także pamiÄ™tać, że miasto jest w odbudowie po trzÄ™sieniu ziemi i nie jest tak malownicze jak miasta we WÅ‚oszech być potrafiÄ….
Na Corno Grande prowadzi kilka dróg. NajÅ‚atwiejsza tzw. droga normalna (Via Normale), która wprowadza na wierzchoÅ‚ek od strony póÅ‚nocnej i nie jest trudna technicznie. W naszym przypadku problemem okazaÅ‚a siÄ™ póÅ‚nocna wystawa szlaku - w listopadzie byÅ‚ tam już twardy, zmrożony Å›nieg. Nieco trudniejsza jest droga poprowadzona zachodnim grzbietem (Via della cresta-ovest), a najtrudniejsza Diretissima - jest to Å‚atwa droga wspinaczkowa (II+), wymagajÄ…ca używania podstawowego sprzÄ™tu - uprzÄ…rz, lonża, kask.
Warto zaznaczyć, że Corno Grande został zdobyty dość wcześnie - dokonał tego w 1573 roku Franciszek De Marchi.

Panorama z Monte L'Aquila, wybitny szczyt na drugim planie to Pizzo Cefalone
fot. Paulina Wojciechowska
JeÅ›li warunki nie sprzyjajÄ… wejÅ›ciu na Corno Grande - z Campo Imperatore do wyboru mamy jeszcze kilka innych szlaków. Ze schroniska Abruzów w okoÅ‚o godziny wejdziemy na Monte Aquila (2494 m n.p.m.), później możemy kontynuować wÄ™drówkÄ™ na szczyt Gran Sasso. IdÄ…c w przeciwnÄ… stronÄ™ zdobÄ™dziemy Monte Portella (2385 m n.p.m.), skalisty Cefalone (2533 m n.p.m.) - a dalej możemy powÄ™drować na szczyt Jana PawÅ‚a II (Cima Giovanni Paolo). Szczyt otrzymaÅ‚ nowe imiÄ™ w maju 2005 roku. Z racji bliskoÅ›ci od Rzymu papież odwiedzaÅ‚ ten region Apeninów, a nawet jeździÅ‚ tu na nartach.

Widok z Monte Aquila w kierunku Campo Imperatore
fot.: Paulina Wojciechowska
JeÅ›li trasy z elemtami wspinaczki/ferraty wydajÄ… siÄ™ ciekawÄ… opcjÄ… - warto pomyÅ›leć o sÄ…siedzie Crono Grande - Corno Piccolo (2655 m n.p.m.) - ze wzglÄ™du na swój ksztaÅ‚t nazywany czasem “Å›piÄ…cym olbrzymem” - oprócz Campo Imeratore można także wyruszyć z parkingu Prati di Tivo (1450 m n.p.m.). Ciekawostka - latem 2019 w wybrane dni w kolejce linowej wiodÄ…cej z Prati di Tivo na przełęcz Madonina (2015 m n.p.m.- u podnoży Corno Piccolo) zorganizowano wagony resturacyjne - kolacja byÅ‚a podawna podczas jazdy.

Pizzo di Sevo z okolic parkingu
fot.: Paulina Wojciechowska
Na terenie Parku Narodowego jest peÅ‚no piÄ™knych szlaków - nasz wybór drugiego dnia padÅ‚ na Pizzo di Sevo (2419 m n.p.m.) - szczyt na granicy Abruzji i Lacjum, w paÅ›mie Monti della Laga. Ze wzglÄ™du na krótki listopadowy dzieÅ„ i niechęć do jeżdżenia po wÄ…skich, niedoÅ›wietlonych drogach po zmroku (gdzie dodatkowÄ… atrakcjÄ… może być wyÅ‚aniajÄ…ca siÄ™ z naprzeciwka pÄ™dzÄ…ca ciężarówka - po trzÄ™sieniach jest mnóstwo budów) zdecydowaliÅ›my siÄ™ na trasÄ™, gdzie mogliÅ›my dość wysoko zacząć. Parking Macchie Piane znajduje siÄ™ na wysokoÅ›ci ponad 1500 metrów, już powyżej granicy lasu. CaÅ‚y czas wÄ™drujemy zatem poÅ‚oninÄ…, z cudnymi widokami. Wybieramy Å‚agodniejszy wariant podejÅ›cia, obchodzÄ…cy nieco dookoÅ‚a naszÄ… górÄ™. Na szczycie jesteÅ›my w trochÄ™ ponad 2 godziny. Widoki sÄ… bardzo rozlegÅ‚e - widać także postrzÄ™pione wierzchoÅ‚ki okolic Corno Grade. Na szczycie - krzyż upamiÄ™tniajÄ…cy ofiary trzÄ™sienia ziemi z 2016 roku. Wariant zejÅ›ciowy - niby oficjalny szlak - sprawia nam nieco wiÄ™cej trudnoÅ›ci nawigacyjnych. Åšcieżka urywa siÄ™ tuż pod szczytem, później czasami znajdujemy coÅ›, co trochÄ™ Å›cieżkÄ™ przypomina - a nawigujemy przy pomocy aplikacji, która pokazuje, że niby jesteÅ›my na trasie. Oba warianty krzyżujÄ… siÄ™ na wysokoÅ›ci ok. 1800 metrów, do parkingu jest już jedna Å›cieżka. JeÅ›li macie trochÄ™ wiÄ™cej czasu z Pizzo di Sevo można powÄ™drować jeszcze na szczyt Pizitello (2221 m n.p.m.), zejÅ›cie Å›cieżkÄ… na drogÄ™, którÄ… przyjeżdżamy i krótkie podejÅ›cie na parking - caÅ‚ość trasy to wówczas 15,5 km i 1080 metrów podejÅ›cia.

Widok z Pizzo di Sevo
fot.: Paulina Wojciechowska
Miejscem, które na pewno warto odwiedzić jest poÅ‚ożone w sercu gór duże jezioro, zbiornik retencyjny, Lago di Camposto (1313 m n.p.m.) - stamtÄ…d także wyrusza kilka szlaków. Ogromnym plusem wÄ™drówek po Apeninach Åšrodkowych jest fakt, że poza regionem Capo Imperartore szlaki sÄ… raczej rzadko uczÄ™szczane.
*
OpuszczajÄ…c Apeniny Åšrodkowe mieliÅ›my ogromne poczucie niedosytu - piÄ™kne góry, gdzie tylko nie spojrzeć ciekawe i puste szlaki, a mieliÅ›my tak maÅ‚o czasu... Przez bliskość Rzymu góry sÄ… Å‚atwo dostÄ™pne - choć jednoczeÅ›nie sÅ‚aba oferta noclegowa i wysokie ceny oraz zakaz biwakowania sÄ… przeszkodÄ…. Abruzja to miejsce, w którym każdy znajdzie coÅ› dla siebie: trasy o różnej dÅ‚ugoÅ›ci i stopniu trudnoÅ›ci, piÄ™kne widoki - a nieopodal morze, urocze wioski, zamki.
Autorka: Paulina Anna Wojciechowska
Redaktorka Działu Trekking
ŹródÅ‚a, ciekawe linki: