Articles
TREKKING. Sezon wiosenny i wczesnoletni charakteryzuje siÄ™ bardziej intensywnym wystÄ™powaniem burz. Szczególnie dotyczy to terenów górskich, a przede wszystkim gór wyższych- Tatr i Beskidów. Jak powstaje burza? Jak poradzić sobie z tym zjawiskiem, jak go rozpoznać i ominąć albo po prostu wystrychnąć na dudka? Pewnie każdy chciaÅ‚by wiedzieć :-) Przypominamy artykuÅ‚, który być może pomoże Wam nabyć nieco wiÄ™cej wiedzy, dziÄ™ki której bÄ™dziecie mogli poczuć siÄ™ bezpieczniej w górach - szczególnie teraz - kiedy w górach "napiÄ™cie wisi w powietrzu" ...
PodstawowÄ… rzeczÄ… jest rozpoznać wroga, aby go pokonać. Ale jak rozpoznać burzÄ™ jeszcze przed wyjÅ›ciem z domu? Jest na to sposób. Po pierwsze planujÄ…c wycieczkÄ™ należy sprawdzić prognozÄ™ pogody np. na meteo.pl, ponieważ serwis ten pokazuje nam możliwość opadu konwekcyjnego (w wiÄ™c zwiÄ…zanego z frontami burzowymi) na dany dzieÅ„. Wystarczy kliknać na mapkÄ™ w interesujace nas miejsce w Polsce i pojawi siÄ™ nowe okno z diagramem pogody. W diagramie opad konwekcyjny jest zaznaczony w postaci jasnozielonych sÅ‚upków.
Diagram. Rozpoznawanie konwekcji na przykładzie prognozy pogody ICM meteo.pl
JeÅ›li sÅ‚upki sÄ… wysokie, to znaczy że prawdopodobieÅ„stwo wystÄ…pienia burzy w dany dzieÅ„ jest znaczne. OdczytujÄ…c z diagramu orientacyjnie godziny opadów, a sÄ… to zazwyczaj godziny popoÅ‚udniowe, możemy po prostu wczeÅ›niej wyjść w góry tak, by być już o godzinie 9 - 10 na szczycie, a w godzinach wczesnopopoÅ‚udniowych być już na parkingu koÅ‚o naszego samochodu bÄ…dź w schronisku. Wtedy, gdy pierwsze krople deszczu zacznÄ… spadać z nieba- my spokojnie popijamy sobie goracÄ… herbatkÄ™ lub zimne piwko. Minusem tego triku jest bardzo wczesna pobudka. Ale za to dzieÅ„ zostaje w peÅ‚ni wykorzystany na górskie wÄ™drówki. Poza tym rankiem kÄ…t padania promieni sÅ‚onecznych jest Å›wietny z punktu widzenia tych, którzy chcÄ… zrobić Å‚adne fotki.
KolejnÄ… rzeczÄ… przydatnÄ… w wÄ™drówkach górskich w czasie niepewnej pogody (to znaczy takiej kiedy może wystÄ…pić burza) jest zaprzyjaźnienie siÄ™ z typowymi chmurami burzowymi oraz etapami powstawania takich chmur. Chmury burzowe powstajÄ… z chmur typu cumulus, które we wczesnej fazie rozwoju przedstawia poniższe zdjÄ™cie.
Zdj. 1. Chmury typu cumulus.
Te zaś, gdy przy "sprzyjajacych warunkach" nadmiernie zaczynają się rozrastać, przeradzają się w Cb-ki czyli Cumulonimbusy - chmury burzowe, takie jak na zdjęciu poniżej. No to już znamy wroga...
Zdj. 2. Burzowa chmura typu cumulonimbus.
Kluczowe, w tym momencie pytanie to: jak rozpoznać czy danego dnia powstanÄ… takie chmury? Odpowiedź jest zarówno po części prosta i po części trudna. Prosta - bo wystarczy kontrolować niebo. Zazwyczaj okoÅ‚o godziny 9.00, 10.00 na niebie w lecie zaczynajÄ… powstawać chmury (w przypadku bezchmurnej nocy). NabierajÄ… wtedy ksztaÅ‚tów jak na obrazku nr 1. Wraz z upÅ‚ywem czasu robiÄ… siÄ™ coraz grubsze i czasami ich podstawa ciemnieje, aby w okolicach godziny 16.00 - 17.00 powoli znów rozpraszać siÄ™ i zanikać.
Czasami jednak niektóre z tych chmur bardzo gwaÅ‚townie rozwijajÄ… siÄ™ w pionie. Sposób pionowego formowania siÄ™ chmury burzowej możecie zaobserwować na poniższym zdjÄ™ciu.
Zdj. 3. Pionowe rozwój siÄ™ chmury burzowej.
Pojawienie siÄ™ typu chmury na niebie powinno być dla nas sygnaÅ‚em ostrzegawczym. Takie wÅ‚aÅ›nie chmury mogÄ… być dla nas w górach zagrożeniem przeradzajÄ…c siÄ™ w chmurÄ™ burzowÄ…. Nasze podstawowe dziaÅ‚ania, po zaobserwowaniu tego typu chmur powinny sprowadzać siÄ™ do kontrolowania stanu nieba. Czy chmury stajÄ… siÄ™ coraz wyższe i czy rozwijajÄ… siÄ™ w pionie? Czy też wyglÄ…dajÄ… "jak placki"? (wtedy na pewno nic nam nie grozi!)
JeÅ›li chmury siÄ™ rozwijajÄ… w pionie, to zwróćmy uwagÄ™, czy rozwój nastÄ™puje szybko czy też powoli. Im szybszy rozwój pionowy chmury tym wiÄ™ksze prawdopodobieÅ„stwo przerodzenia siÄ™ jej w Cb - stÄ…d już bardzo blisko do bÅ‚ysków grzmotów i ulewy. JeÅ›li chmura przerodzi siÄ™ w typowy Cb, o ksztaÅ‚cie wielkiego kowadÅ‚a, takiego jak na poniższym zdjÄ™ciu to najczęściej "klamka zapadÅ‚a" - mamy burzÄ™.
Zdj. 4. "Klamka zapadła" - mamy burzę. I co teraz?
Choć robi się już stosunkowo niebezpiecznie, to jednak pojawienie się na niebie chmury z załaczonego obrazka nie oznacza jeszcze tragedii, bo bardzo ważne jest, gdzie znajduje się chmura burzowa w stosunku do nas i kierunku wiejącego wiatru. Bardzo często możemy spokojnie dalej wędrować, gdy taka chmura znajduje się po stronie zawietrznej i tylko ominie nas z boku lub będzie się utrzymywać daleko na horyzoncie.
JeÅ›li tak siÄ™ jednak nie dzieje i chmura ewidentnie kieruje siÄ™ w naszym kierunku, pozostaje nam tylko znaleźć schronienie, by bezpiecznie przeczekać burzÄ™ i przy tym nie zbytnio nie zmoknąć. Jeżeli w tym momencie znajdujemy siÄ™ na grani, grzbiecie, szczycie lub innym eksponowanym miejscu - należy zejść niżej, ponieważ takie miejsca sÄ… szczególnie narażone na uderzenia piorunów. Stronimy wówczas od miejsc z wszelkimi metalowymi ubezpieczeniami typu klamry, Å‚aÅ„cuchy, gdyż sÄ… one bardzo dobrymi przewodnikami Å‚adunków elektrycznych. Jeżeli znajdziemy dobre miejsce na przeczekanie burzy (trzeba wystrzegać siÄ™ znajdowania sobie schronienia pod wysokimi drzewami), to siadamy na plecaku, w taki sposób, by plecami nie opierać siÄ™ o skaÅ‚Ä™, nogi trzymamy razem, blisko siebie, postawione na ziemi przed sobÄ…. WiÄ™cej na temat profilaktyki i bezpiecznych zachowaÅ„ w czasie burzy w górach znajdziecie w filmie TOPR - "Burze".
Dlaczego tak trudne jest przewidzenie i zrozumienie procesu jak powstaje burza? Ponieważ wymaga posiadania niezbÄ™dnego doÅ›wiadczenia, a tego niestety nie da siÄ™ nabyć od razu. Ale bywa też tak, że pomimo tego nie jesteÅ›my pewni, co zrobić. CzÄ™sto przecież idziemy przez las, niebo mamy przysÅ‚oniÄ™te przez drzewa albo góry i trudno nam dostrzec poÅ‚ożenie chmur i zidentyfikować ich rodzaj. Nasuwa siÄ™ pytanie - jak postÄ…pić w takim przypadku?
Podobnie jak w trakcie zagrożenia lawinowego można odpowiedzieć: nie jesteś pewien, co zrobić - to nie idź dalej. Ale decyzja oczywiście jest zawsze indywidualna, każdy decyduje o sobie sam.
P.S. PocieszajÄ…ce jednak jest to, że wraz iloÅ›ciÄ… wycieczek i nabytego doÅ›wiadczenia w rozpoznawaniu nieba i pogody jesteÅ›my coraz bardziej Å›wiadomi zagrożeÅ„ i coraz Å‚atwiej bÄ™dzie nam takie decyzje podejmować. Å»yczymy wiÄ™c rozważnych decyzji i zawsze bezpiecznych powrotów do schroniska!
Autor: Grzegorz Jendrzej
Redakcja Planetagor.pl
WiÄ™cej artykuÅ‚ów:
WSPINANIE: czytaj
TREKKING: czytaj
BIEGI GÓRSKIE: czytaj
SKITURY: czytaj
SPELEOLOGIA: czytaj
ROWERY GÓRSKIE: czytaj