Articles
SPELEOLOGIA. Przyzwyczajeni jesteÅ›my do czytania o wielkich tatrzaÅ„skich jaskiniach, niejednokrotnie wÄ™drujÄ…c po graniach Tatr Zachodnich tuż pod naszymi nogami ciÄ…gnÄ… siÄ™ kilometrowe systemy. Z tym że w Tatrach wÅ‚aÅ›ciwie odkryto już każdy możliwy otwór jaskiniowy, jedynie możemy spodziewać siÄ™ sensacji na podÅ‚ożu "przebicia" siÄ™ w istniejÄ…cym już systemie jaskiÅ„ do kolejnych korytarzy. Tymczasem prawdziwe pole dla poszukiwaczy nowoÅ›ci podziemnych czeka w Beskidach...
Zacznijmy od poczÄ…tku, czymże jest ta jaskinia. Definicja wbrew oczekiwaniom nie jest prosta i interpretowana przez różne Å›rodowiska na wÅ‚asne potrzeby. Dla uÅ‚atwienia przyjmijmy za "SÅ‚ownikiem geologii dynamicznej", że jaskinia to naturalna próżnia skalna o rozmiarach umożliwiajÄ…cych eksploracjÄ™ przez czÅ‚owieka. W Beskidach mamy do czynienia z jaskiniami szczelinowymi, rumoszowymi oraz rozpadlinowymi, których powstanie wiąże siÄ™ z ruchami mas skalnych tworzÄ…cych osuwiska. Osuwisko to w prostocie swej nazwy, przemieszczenie siÄ™ masy skalnej w wyniku zachwiania równowagi zbocza poprzez naprężenia wewnÄ™trzne, warunki atmosferyczne itp.
Otwór Jaskini w Trzech Kopcach widziany z dna.
fot. Tomasz Jakubas
Cofnijmy siÄ™ do niedalekiej przeszÅ‚oÅ›ci. DokÅ‚adnie, jeszcze 20 lat temu najdÅ‚uższÄ… jaskiniÄ… beskidzkÄ… byÅ‚a Jaskinia w Trzech Kopcach o dÅ‚ugoÅ›ci zbadanych korytarzy 826 metrów i deniwelacji - 25 metrów. ParÄ™ lat temu miaÅ‚a ona niespeÅ‚na 260 metrów! I wydawaÅ‚o siÄ™, że jej dÅ‚ugość bÄ™dzie niezaprzeczalnie królować w królestwie fliszu karpackiego. Nic bardziej mylnego. Owszem, na dzieÅ„ dziesiejszy wzrosÅ‚a do dÅ‚ugoÅ›ci 1244 metrów a jej dno osiÄ…gnęło wartość blisko - 33 metrom.
Rewolucja zaczęła siÄ™ we wrzeÅ›niu 2003 roku, gdzie na stokach Malinowa 1117 m.n.p.m. CzesÅ‚aw Szura odgruzowujÄ™ niewielki otwór w osuwisku, jak siÄ™ później okaże, obecnie najdÅ‚uższej jaskini Beskidów i fliszu karpackiego. Z poczÄ…tku jaskinia miaÅ‚a niewielkÄ… wartość poznawczÄ… (blisko 30 metrów dÅ‚ugoÅ›ci) ale w miarÄ™ postÄ™pów prac i dziaÅ‚aÅ„ eksploratorskich jaskinia otwieraÅ‚a swojÄ™ niezwykÅ‚oÅ›ci przed odkrywcami. WiÄ™kszość prac dokonaÅ‚o Stowarzyszenie Ochrony JaskiÅ„ "Grupa Malinka". Z informacji mi znanych, dÅ‚ugość jaskini siÄ™ga 2275 metrów korytarzy a jej najniższy punkt siÄ™ga blisko trzydziestu oÅ›miu metrów. Zwiedzanie samodzielne jest niemożliwe ze wzglÄ™du na zamkniÄ™cie kratÄ… otworu wejÅ›ciowego. W celu zwiedzenia jaskini (wymagane doÅ›wiadczenie) należy skontaktować siÄ™ z przedstawicielem SOJ "Grupa Malinka" lub czekać na tzw. dni otwarte.
Rok póżniej dochodzi to kolejnego wielkiego odkrycia, obecnie drugiej co do dÅ‚ugoÅ›ci beskidzkiej jaskini, Jaskini Miecharskiej (1830 metrów, i aż -54 metry deniwelacji), i co interesujÄ…ce, kolejny raz w tym samym rejonie, na stokach wspomnianego Malinowa. Jaskinia zostaÅ‚a odkryta dnia 19.12.2004 przez BartÅ‚omieja Juroszka i Grzegorza Szalbota podczas prac eksploracyjnych mniejszych obiektów. Z poczÄ…tku dość maÅ‚o wiarygodnie podchodzono do niewielkiego rowu osuwiskowego który leżaÅ‚ niemalże nad samÄ… rzekÄ…. Nos grotoÅ‚aza nie zawiódÅ‚ i dwójka speleologów ruszyÅ‚a do prac wykopaliskowych najprostszymi narzÄ™dziami. Po odrzuceniu najbardziej kÅ‚opotliwego gÅ‚azu, udaÅ‚o siÄ™ odkopać trzy metrowÄ… studzienkÄ™, która otworzyÅ‚a wÅ‚aÅ›ciwie dostÄ™p do gÅ‚ównego ciÄ…gu. DziÄ™ki bliskoÅ›ci rzeki, zaraz za otworem wejÅ›ciowych spotykamy niezwykle rzadkie zjawisko w jaskiniach fliszu karpackiego, tzn. wodospad jaskiniowy. Dalsze prace postÄ™powaÅ‚y szybko, mimo tego że obie powyższe jaskinie eksplorowano na przemian przez kilka lat! Obecnie prawnym opiekunem jaskini jest wspomniana Grupa Malinka, gdzie jej czÅ‚onkowie mieli również wielki wkÅ‚ad w poznanie systemu Miecharskiej. Obecnie otwór również jest zakratowany i wejÅ›cie do niej stwarza wysokie progi w papierologii administracyjnej.
W jaskini Miecharskiej.
fot. Marcin Procner
Temat jest bardzo obszerny i nie sposób wymienić wszystkich spraw ważnych i mniej ważnych, na temat tych wielkich odkryć, ba, nawet uważa siÄ™ je za "najwiÄ™ksze odkrycia ostatnich lat speleologii polskiej". MateriaÅ‚ tutaj nie zostaÅ‚ jeszcze wyczerpany, bowiem mamy przecież jeszcze jaskinie OstrÄ…, wiele nowych osobliwoÅ›ci na Klimczoku jak PiÄ™trowa Szczelina czy PiÄ™trowa w Klimczoku. Mam nadziejÄ™ informować Drogich Czytelników o kolejnych pereÅ‚kach z walki na poligonach fliszu karpackiego.
Materiały: SOJ "Grupa Malinka"; Speleoklub Bielsko-Biała, materiały prywatne.
Autor: Tomasz Jakubas
Redaktor Działu Speleologia