TREKKING. Głośno o tym rejonie stało się z początkiem XX wieku. Nieznana dotąd Ziemia Sądecka stała się bardziej popularna między innymi przez badanie wód mineralnych Sądecczyzny, które przyczyniły się do rozpowszechnienia lecznictwa uzdrowiskowego na tym obszarze, a także przez otwarcie linii kolejowej z Tarnowa do Leluchowa w 1876 roku, a następnie przedłużenie jej z Muszyny do Krynicy w 1911 roku. Zwiększyło to znacznie ruch turystyczny na tych obszarach. Z biegiem lat Beskid ten stał się jednym z najchętniej odwiedzanych pasm górskich naszego kraju. Jednak uzdrowiska to nie wszystko, co kryje się pod nazwą Beskidu Sądeckiego, o czym przekonacie się czytając dalszą część artykułu.

Południe naszego kraju słynie z wielu pasm górskich do których każdy z nas bardziej lub mniej lubi powracać. Beskid Sądecki, wysunięty najbardziej na zachód fragment Beskidów Zachodnich, jest jednym z najciekawszych pod względem położenia i atrakcji. Graniczy z Beskidem Niskim, Górami Grybowskimi, Pogórzem Rożnowskim, Beskidem Wyspowym, Gorcami oraz Małymi Pieninami. Wchodząc na szlak sądeckich gór z każdej strony jesteśmy poddawani widokom na urokliwe panoramy. Do Beskidu Sądeckiego zaliczamy cztery pasma, dwa główne - Pasmo Jaworzyny i Pasmo Radziejowej oraz dwa mniejsze - Góry Leluchowskie i Góry Lubowelskie. Pasma te dzieli słowacka rzeka Poprad. Podnóża gór okalają okoliczne uzdrowiska cieszące się wielką popularnością wśród kuracjuszy i wszystkich tych, którzy pragną odpocząć i zregenerować zdrowie i duszę. Blisko stąd mamy do Krynicy Zdroju, Muszyny, Szczawnicy czy Piwnicznej-Zdroju. Z poszczególnych grzbietów górskich Beskidu Sądeckiego na wyciągnięcie ręki podziwiać możecie Tatry Wysokie i Zachodnie, Gorce, Małe Pieniny, a także odległe Niżne Tatry, Małą Fatrę czy znajdujące się w Beskidzie Żywieckim Pilsko i Babią Górę. W Beskidzie Sądeckim znajdziecie ogrom szlaków, różniących się pod względem długości i trudności. Tutaj każdy wybierze coś dla siebie jadąc z dziećmi, rodziną czy czworonogami.

Tatry widziane z czerwonego szlaku w stronę Wielkiego Rogacza

fot. archiwum własne

Przyjrzymy się dwóm najbardziej popularnym pasmom Beskidu Sądeckiego. Zaczniemy od leżącej po południowo-zachodniej stronie Popradu Paśmie Radziejowej i słowackich Gór Lubowelskich, których zwieńczeniem jest Eliaszówka (1023 m n.p.m.), będąca Koroną Gór Słowacji. Na jej szczycie znajduje się wieża widokowa, z której rozpościerają się piękne widoki na pobliskie wsie i pasma gór. Niedaleko tego szczytu znajduje się maryjne sanktuarium greckokatolickie Hora Zvir - czyli Góra Objawień, na której Matka Boża ukazała się dwóm dziewczynkom. Objawienia te miały miejsce od 5 sierpnia 1990 do 6 sierpnia 1995 r., co miesiąc w każdą niedzielę po pierwszym piątku. Do dzisiejszego dnia jest ono kultem pielgrzymek. Sprawy objawień nadal monitorowane są przez Kościoł i stale gromadzone są udokumentowane uzdrowienia za wstawiennictwem Matki Bożej. 

Wieża widokowa na Eliaszówce

zdj. archiwum własne

Innym polecanym szczytem o niepozornej wybitności, bo tylko 943 m jest Koziarz, leżący w Paśmie Radziejowej u podnóża przysiółka Obidza. W 2015 roku wybudowano na jego szczycie wieżę widokową i poprowadzono kilka tras turystycznych oraz nowe trasy narciarskie i rowerowe. Góra ta, chociaż niepozorna, to pozwala na obserwowanie nie lada panoram ze swojego szczytu - wciąż jest mało doceniana.  Plusem jest to, że wieża stojąca na Koziarzu jest całkowicie obudowana, co pozwala na użytkowanie również osobom z lękiem wysokości, więc jeśli takowy posiadasz, a jesteś w okolicy, koniecznie udaj się na Koziarza. 

Widoki z Koziarza

fot. Krystian Kiwacz

W paśmie tym oprócz znanych kuracjuszom miejscowości leżą te mniej znane, aczkolwiek z bogatą historią. Jedną z takich miejscowości jest Rytro z ruinami średniowiecznego zamku rycerskiego z XIII wieku. Baszta zamkowa służyła jako strażnica dla znajdującej się w pobliżu komory celnej, a historycy nawiązują do rycerzy pilnujących szlaku handlowego w tym regionie. Z ruin zamku podziwiamy wspaniałe widoki na dolinę Popradu.

Ruiny zamku w Rytrze, w tle Dolina Popradu

zdj. Artur Kowlczyk, Polska Zachwyca

Miejscem chętnie odwiedzanym przez przebywających w rejonie Piwnicznej-Zdroju jest Jackowa Pościel - Dolina Pamięci, upamiętniająca śmierć przewodnika Jacka Durlaka, który wybrał się odwiedzić znaną turystom babcię Nowakową żyjącą samotnie pod Kordowcem. W drodze powrotnej zasłabł i zmarł na tej polanie. Chcąc upamiętnić to miejsce nadano mu nazwę Jackowa Pościel, a w kolejnych latach postawiono obelisk upamiętniający Jacka. Obecnie jest to miejsce w którym powstają nowe obeliski, pomniki i kamienie na cześć osób, które zginęły w górach.

Jackowa Pościel

fot. www.ciekawawycieczka.pl

Drugie główne pasmo Beskidu Sądeckiego to okolice Jaworzyny Krynickiej ciągnie się od Barcic po Tylicz. Jest miejscem łatwo dostępnym dla każdego turysty i równie ciekawym, co Pasmo Raziejowej. Na szczyt Jaworzyny, mierzący 1114 m n.p.m. wjechać można kolejką gondolową, ktora zaczyna się w Czarnym Potoku. Znajduje się tam schronisko chętnie odwiedzane przez turystow i osób zmęczonych wędrówką Głównym Szlakiem Beskidzkim. Co najbardziej rzuciło mi się w oczy będąc na tym szczycie? Chyba stragany i knajpki z jedzeniem - tego nigdzie indziej w Sądeckim nie znajdziecie :)

Schronisko na Jaworzynie Krynickiej

fot. Zielone Schroniska PTTK

Krynica-Zdrój jest nazywana „perłą polskich uzdrowisk”. Popularna wśród turystów i kuracjuszy jest kolejka linowo-terenowa, która wywiezie nas na Górę Parkową królującą nad tym pięknym miastem. Co warto jeszcze zobaczyć będąc w Krynicy? Na pewno muzeum Nikifora mieszczące się w pięknej zabytkowej willi „Romanówka” z 1850 roku, deptak przy którym podziwiać możemy drewniane wille, restauracje czy kramy z pamiątkami, zabytkowe pijalnie wód w Krynicy, gdzie nabyć można wody lecznicze, a także Szlak Cerkwi Łemkowskich biegnący od Krynicy-Zdroju przez Berest, Piorunkę, Czymę, Mochnaczkę, Tylicz, aż do Muszynki. Ciekawostką może być to, że w 1931 roku odbyły się tu Mistrzostwa Świata w hokeju, a w 1962 roku w saneczkarstwie.

Muzeum Nikifora

fot. twojakrynica.pl

Miejscem wartym odwiedzenia jest również Diabelski Kamień będący pomnikiem przyrody nieożywionej, znajdujący na wschodnich stokach Jaworzyny Krynickiej. Jego pochodzenie owiane jest legendą o diable mającym zamiar zniszczyć nim zdroje krynickie, jednak gdy zapiał kogut, to diabeł wystraszył się i upuścił go. Tak leży tam do dziś. Kolejnym jest Góra Krzyżowa również z bogatą historią w tle, mówiącą o wotum wdzięczności za uratowanie Zdroju.

Diabelski Kamień

fot. beskidsadecki.eu

Bogato rozwinięta baza turystyczna daje nam duże możliwości, co do zorganizowania pobytu na kilka dni z plecakiem na plecach. Dla turystów dostępne jest kilka schronisk na tym obszarze. Najbardziej popularne są Schronisko PTTK na Przehybie, Schronisko PTTK na Jaworzynie Krynickiej czy Schronisko PTTK na Hali Łabowskiej. Oprócz tych nowoczesnych zatrzymać się możecie również w klimatycznej Bacówce pod Bereśnikiem czy jedynej w swoim rodzaju Chatce na Niemcowej stworzonej z prawdziwej pasji do gór. Przez Beskid Sądecki wiedzie również czerwony Główny Szlak Beskidzki oraz Transbeskidzki Szlak Konny. Zwieńczeniem najwyższego punktu Beskidu Sądeckiego jest należąca do Korony Gór Polski Radziejowa mierząca 1266 metrów z wieżą widokową na szczycie. Wieżę tę postawiono dosyć niedawno, bo w 2006 roku i mierzy 20 m. Zimą jest niestety zamykana.

Wieża widokowa na Radziejowej

fot. M. Zawierucha

 Obłędne panoramy z Radziejowej

fot. M. Zawierucha

Oprócz urokliwych gór i schronisk, różnych atrakcji w tym regionie jak widzicie mamy mnóstwo. Oprócz ruin zamku w Rytrze zwiedzić możemy historyczne ruiny zamku w Muszynie czy Nowym Sączu. Przez okoliczne miasta i wsie prowadzi Szlak Architektury Drewnianej, na którym możemy podziwiać cerkwie drewniane, między innymi w Szczawniku czy Wierchomli Wielkiej - zaznaczyć trzeba, że na obszarze tym występuje zarówno grekokatolicyzm, jak i prawosławie.

Wszechobecne kurorty i pijalnie wód mineralnych uzdrawiają od lat rzesze turystów, a piękne drewniane wille pozwalają nam cofnąć się do lat ich świetności. Zimą Beskid Sądecki staje się rajem dla narciarzy, a latem perełką wśród miejsc najczęściej odwiedzanych w Polsce. Pobliskie miejscowości kuszą swoim urokiem i prostotą. Jeśli nie macie bliżej określonych planów na urlop czy po prostu krótki wypad, szczerze polecam Beskid Sądecki - satysfakcja i góra atrakcji gwarantowana. Widoki i kilometry po pięknych bezdrożach tego pasma zostawią po sobie naprawdę niezapominanie wspomnienia.

Zimowy Beskid Sądecki

fot. archiwum własne

Przykładowe trasy turystyczne w Beskidzie Sądeckim:

https://www.planetagor.pl/places/application/TrialPage.php?ID=12106

https://www.planetagor.pl/places/application/TrialPage.php?ID=4119

https://www.planetagor.pl/places/application/TrialPage.php?ID=3872

Przydatne linki do niektórych schronisk:

http://www.przehyba.pl/

https://schronisko-jaworzyna.pl/

https://beresnik.wordpress.com/

http://wierchomla-schronisko.pl/

Przydatne linki do stron miast u podnóża Beskidu Sądeckiego:

http://www.krynica-zdroj.pl/

http://www.piwniczna.pl/

http://szczawnica.pl/

Dorota Hazuka 

Redaktorka portalu Planetagor.pl

Autorka bloga Somewhere Over The Mountains