Articles
Każdy z nas wie, że wysiłek fizyczny i trening wpływają pozytywnie na
organizm. To truizm. Jak to często bywa, za tego typu truizmami
kryjÄ… siÄ™ czÄ™sto dość skomplikowane zjawiska, które sÄ… znane tylko garstce
fachowców. W tym artykule postaram siÄ™ w prosty sposób pokazać jak
wysiłek fizyczny i trening wpływają na funkcjonowanie serca wraz z
układem naczyniowym i jakie parametry tego układu mogą zostać zwiększone
dzięki treningowi i wysiłkowi fizycznemu. Nie trzeba nikogo przekonywać,
że bÄ™dÄ…c wytrenowanymi czujemy siÄ™ lepiej podczas naszych wyjść w góry i
zamiast skupiać się na swojej
sÅ‚aboÅ›ci możemy w peÅ‚ni te góry kontemplować. JesteÅ›my też bezpieczniejsi
ponieważ rezerwa kondycyjna może zostać uruchomiona w razie wystąpienia
zagrożeÅ„. Warto jednak podczas naszych treningów być Å›wiadomym zmian do
jakich doprowadzamy w naszym organizmie, a następnie wiedzę tę wykorzystać do
polepszania naszych wyników lub po prostu polepszania stanu naszego
zdrowia.
Jakie wiÄ™c zmiany zachodzÄ… wiÄ™c w podstawowych parametrach okreÅ›lajÄ…cych sprawność ukÅ‚adu sercowo naczyniowego u osób trenujÄ…cych? Po pierwsze, u osób trenujÄ…cych obserwuje siÄ™ zmniejszenie spoczynkowej czÄ™stoÅ›ci akcji serca, czyli mówiÄ…c proÅ›ciej, nasze serce wykonuje wówczas mniej uderzeÅ„ na minutÄ™ w czasie, kiedy odpoczywamy. Normalna czÄ™stość wynosi okoÅ‚o 70 uderzeÅ„ na minutÄ™. U osób trenujÄ…cych obserwuje siÄ™ zmniejszenie czÄ™stoÅ›ci do mniej niż 60 uderzeÅ„ na minutÄ™. Co bardzo ciekawe, wczeÅ›niej wspominana, pojemność minutowa serca pozostaje w czasie spoczynku na tym samym poziomie, a wiÄ™c wzrasta objÄ™tość wyrzutowa serca, co powoduje zmniejszenie czÄ™stoÅ›ci jego akcji.
Tego typu reakcja organizmu jest zwiÄ…zana również z kolejnÄ… zmianÄ… w ukÅ‚adzie sercowo- naczyniowym, a mianowicie ze zmiana polegajÄ…cÄ… na powiÄ™kszeniu siÄ™ lewej komory serca u osób regularnie trenujÄ…cych. Badania naukowe na grupie sportowców dostarczyÅ‚y bowiem ważnych dowodów na to, iż w reakcji na regularnie wystÄ™pujÄ…cy wysiÅ‚ek fizyczny nastÄ™puje postÄ™pujÄ…ce powiÄ™kszanie siÄ™ pojemnoÅ›ci lewej komory serca. Dla porównania wielkość Å›rednia lewej komory serca u osoby prowadzÄ…cej siedzÄ…cy tryb życia wynosi ok. 48 mm, a u osoby trenujÄ…cej wytrzymaÅ‚oÅ›ciowo ok. 60 mm.
Różne
reakcje organizmu osób trenujÄ…cych wystÄ™pujÄ… w odniesieniu do różnych
intensywności wysiłku. I tak reakcja wytrenowanego organizmu na wysiłek
submaksymalny polega przede wszystkim na zwiÄ™kszeniu, w porównaniu do okresu
przed treningami, pojemności minutowej serca oraz objętości wyrzutowej, podczas
gdy częstość pracy serca pozostaje niezmieniona. Dlatego też osoby wytrenowane,
ćwicząc z tą samą intensywnością będą zdolne do cięższej i szybszej pracy. Na
przykład u osoby ćwiczącej z intensywnością 50 % maksymalnego tempa pracy serca
(max. Tempo pracy określa się wzorem: 220 uderzeń na minutę minus wiek)
zwiększona objętość wyrzutowa serca powoduje większą pojemność minutową, co
zapewnia pokrycie na zwiększone zapotrzebowanie metaboliczne mięśni. W
przypadku wysiÅ‚ków maksymalnych (a wiÄ™c na poziomie maksymalnego zużycia tlenu
na drodze aerobowej) reakcje sÄ… podobne z kilkoma różnicami. WystÄ™puje wówczas
zwiÄ™kszona objÄ™tość wyrzutowa serca, a co za tym idzie również zwiÄ™kszenie
pojemności minutowej dzięki zwiększonej pojemności układu sercowo- naczyniowego
oraz lepszej wydolności. Podobnie było, jak pamiętamy, przy wysiłkach
submaksymalnych z tÄ… różnicÄ… iż zwiÄ™kszenie wspomnianych parametrów nastÄ™puje
tu przy zwiększonej częstości akcji serca, co generuje odpowiednio większe
korzyÅ›ci wydolnoÅ›ciowe. Dane wskazujÄ… również na zwiÄ™kszenie siÄ™ w czasie
wysiÅ‚ków maksymalnych możliwoÅ›ci wychwytywania tlenu przez organizm osoby
trenującej, co jest z oczywista korzyścią dla jej możliwości wysiłkowych.
Wszystkie powyższe wywody dotyczą reakcji organizmu osoby trenującej,
stosujÄ…cej treningi wytrzymaÅ‚oÅ›ciowe, czyli treningi które najlepiej
odpowiadajÄ… specyfice wysiÅ‚ku podczas uprawiania turystyki górskiej i trekkingu. TrenujÄ…c w
ten sposób zwiÄ™kszamy wydolność swojego organizmu, co szybko przekÅ‚ada siÄ™ na
nasze samopoczucie w górach i wyniki. Wszystkie te wywody odnoszÄ… siÄ™ do osób
zdrowych w sile wieku, choć nie tylko. Co ciekawe, naukowcy udowodnili, iż wiek
nie ma aż tak istotnego znaczenia w odpowiedzi na bodźce treningowe tego typu.
Najnowsze dane wskazują, iż takie reakcje na trening wytrzymałościowy, choć
oczywiÅ›cie w mniejszym rozmiarze, sÄ… obserwowane nawet u osób 80- 90 letnich!
Większość danych
wskazuje również, iż istniejÄ… takie same wzorca adaptacji do treningu u mężczyzn i kobiet. Należą do nich redukcja
częstości akcji serca, oraz wynikająca z tego zwiększona objętość wyrzutowa.
Ilościowo mniejszy przyrost pojemności lewej komory oraz objętości wyrzutowej u
kobiet jest uznawany za konsekwencje mniejszych wartości początkowych. Trenując
i podejmujÄ…c czÄ™stÄ… i regularnÄ… aktywność fizycznÄ… w oczywisty sposób
zwiększamy wydolność swojego organizmu, co szybko przekłada się na nasze
samopoczucie w górach i osiÄ…gane górskie cele. Wszystkim wiÄ™c, którzy już
zaczÄ™li życzÄ™ wytrwaÅ‚oÅ›ci, tym zaÅ› którzy nigdy nie próbowali trenować, życzÄ™
odkrycia na wÅ‚asnym przykÅ‚adzie opisanych wyżej pozytywnych skutków treningu.
Niezależnie jednak, czy trenujemy dla zdrowia, czy też dla osiągnięcia
sportowego wyniku, róbmy to ze
świadomością i znajomością pozytywnych zmian zachodzących w naszym organizmie.
A więc trenujmy.... z głową !
Autor: Redakcja